Pagina delen

Knelpunten transities Sociaal Domein

Het college van burgemeester & wethouders stelt voor :

  1. ter overbrugging naar een verder onderbouwd voorstel voor de benodigde capaciteit om zowel de reguliere dienstverlening door de gemeente als de transitie in het Sociaal Domein uit te voeren, € 265.000,-- beschikbaar te stellen in 2014;
  2. hiervoor te beschikken over de risicoreserve.

Inhoud

Inleiding/aanleiding

De transities in de Jeugdzorg, de Awbz en de invoering van de Participatiewet vormen een omvangrijke operatie voor gemeenten. Het vereist in de eerste plaats een omslag in het denken over bestaande processen. Naast specialistische en complexe taken worden budgetten van grote omvang naar gemeenten overgeheveld. De Rijksoverheid heeft bepaald dat de operatie per 1 januari 2015 moet zijn afgerond en heeft hiervoor een invoeringsbudget beschikbaar gesteld.

Samen met de gemeente Lochem heeft Zutphen een programmaorganisatie opgericht en afspraken met deelnemende gemeenten gemaakt over inzet van medewerkers. Uitgangspunt is dat de inzet van medewerkers voor dit project niet tussen de gemeenten zal worden verrekend. Een ander belangrijk kader is dat de invoering van de decentralisaties binnen het daarvoor beschikbaar gestelde invoeringsbudget van het Rijk moet passen. Daarnaast heeft de Raad € 0,4 mln. beschikbaar gesteld voor de programmaorganisatie vanuit het jaarrekeningresultaat 2012.

Inmiddels is de operatie in volle gang. De omvang en structurele impact ervan voor de gemeenten wordt steeds duidelijker. De transitie die nu loopt, moet mede daarom meer verbonden worden met de dagelijkse uitvoeringspraktijk binnen de gemeenten en gaat ook meer en andere competenties van de gemeenten vragen.

De uitdaging waarvoor we, samen met onze verbonden partijen als Het Plein en Delta, staan, is hoe we voldoende ruimte creëren om de winkel open te houden en tegelijkertijd de enorme verbouwing (waarvoor de tekeningen nog niet af zijn) tot een goed einde te brengen. Dit voorstel moet dan ook worden gezien als een tussentijds bericht. Rond de zomer zal een meer concreet onderbouwd voorstel volgen.

Beoogd effect

In afwachting van meer helderheid over de consequenties van de decentralisaties voor de lijnorganisaties, (financiële) ruimte creëren om voldoende ambtelijke inzet te waarborgen voor de uitvoering van de transities in het Sociaal Domein.

Argumenten

1.1 De decentralisaties zijn de belangrijkste operatie voor gemeenten in de afgelopen decennia

Door het overhevelen van taken in de Jeugdzorg, Awbz en de invoering van de Participatiewet komt er een zeer omvangrijk pakket aan extra taken en dito budget (met kortingen) richting de gemeenten. Deze operatie moet in één keer goed slagen om te voorkomen dat de dienstverlening richting de klant per 1 januari 2015 hapert en dit voor de klant tot vervelende situaties leidt. De gemeente is er voor verantwoordelijk dat de dienstverlening per 1 januari 2015 op niveau is en de klant kan worden bediend. Dit vergt een grote extra inzet van capaciteit binnen zowel de programmaorganisatie als enkele vakafdelingen.

1.2 De omvang van de operatie wordt slechts geleidelijk helderder

Voor gemeenten was de impact van de decentralisatie operatie in de beginfase nog verre van helder. Dit had als oorzaak dat het Rijk de gemeenten nog onvoldoende van informatie voorzag. Nu vanuit Den Haag de contouren geleidelijk steeds helderder worden, wordt het voor gemeenten ook duidelijker wat de werkelijke omvang van de invoeringsoperatie is en wat de gevolgen voor de gemeentelijke organisaties zijn. Nog niet alle wetgeving is echter volledig uitgekristalliseerd. Dit betekent dat pas rond de zomer bepaalde keuzen kunnen worden afgerond.

1.3 Het karakter van de operatie verschuift van ontwerpen naar implementeren en borgen

Het karakter van de operatie was tot op heden vooral gericht op visievorming en inhoudelijke vraagstukken: gericht op “wat-vragen”. Nu geleidelijk aan deze vragen worden beantwoord, komen de “hoe-vragen” aan bod. De beantwoording van dergelijke vragen vereist andere competenties dan tot op heden in de operatie waren betrokken. Hierdoor worden nieuwe “gaten” getrokken in de bestaande capaciteit van zowel de deelnemende gemeenten als onze verbonden partijen Het Plein en Delta.

1.4 De daadwerkelijk beschikbare invoeringstijd is kort

De kaders vanuit Den Haag worden geleidelijk helderder. Financiële kaders worden verwacht in mei. Dit betekent dat er nog steeds inhoudelijke vragen moeten worden beantwoord en tegelijkertijd de implementatie- en borgingsvraagstukken moeten worden opgepakt. Dit alles bij elkaar zorgt voor veel afstemming, temeer omdat de opgave niet geïsoleerd binnen de programmaorganisatie kan worden uitgevoerd: er moet uitdrukkelijk worden geïnvesteerd in de verbinding tussen de programmaorganisatie en de deelnemende gemeenten en verbonden partijen. Binnen de nog beschikbare doorlooptijd van (netto) zo’n 5-6 maanden, moet een enorme klus worden geklaard die kwantitatief en kwalitatief veel vraagt.

1.5 De verbinding tussen programmaorganisatie en lijnorganisaties vereist veel energie

Zoals hiervoor al is benoemd, moet er worden geïnvesteerd in de verbinding tussen de programmaorganisatie en de deelnemende gemeenten en verbonden partijen. Als de transitie achter de rug is, moeten de deelnemende gemeenten en verbonden partijen de nieuwe ontwerpen geruisloos kunnen oppakken. De programmaorganisatie heeft als primair aandachtsgebied het onderhandelen en maken van afspraken met externe partners op gemeenteoverstijgend niveau. De lijnorganisatie heeft als aandachtsgebied het inrichten van de interne organisatie van Zutphen en zou daarmee complementair moeten zijn aan de werkzaamheden van de programmaorganisatie. In de praktijk lopen deze twee zaken, mede door de nog resterende korte doorlooptijd, door elkaar en wordt vanuit de programmaorganisatie een extra beroep op de lijnorganisatie gedaan.

Middels bezuinigingsmaatregelen in voorgaande jaren is de huidige capaciteit dermate beperkt dat niet meer aan deze extra inzet voldaan kan worden tenzij ervoor gekozen wordt een aantal (deels wettelijke) taken niet meer uit te voeren. Alleen een tijdelijke extra impuls voor de afdelingen KC en BV kan zorgen voor een gedegen implementatie en het zoveel als mogelijk inperken van toekomstige uitvoeringsrisico’s in het sociale domein.

1.6 De bestaande dienstverlening  richting externe en interne klanten komt onder druk

Zoals hiervoor is aangegeven zijn nog niet alle “wat-vragen” beantwoord. Daarmee is ook nog niet volkomen helder wat exact de financiële en capacitaire consequenties zijn van de opgave in het sociaal domein. Duidelijk is wel dat de opgave zowel kwantitatief als kwalitatief omvangrijker is dan we eerder hebben geschat. Omdat we de opgave wel tot een goed einde willen brengen, komt de bestaande dienstverlening van de gemeente onder druk te staan en ontstaan vervangingsvraagstukken. Dit speelt zowel bij de deelnemende gemeenten als bij onze verbonden partijen. Uitgangspunt moet blijven dat de bestaande dienstverlening tijdens de transitieperiode in stand moet blijven. Ter informatie is als bijlage een memorandum bijgevoegd waarin de taken zijn benoemd die in het gedrang zijn.

Voorgesteld wordt om als overbrugging naar een meer onderbouwd voorstel rond de zomer voor de lijnorganisatie € 265.000 beschikbaar te stellen (€ 200.000 voor de gemeente en € 65.000 voor Het Plein).

2.1 De reserve risico’s is o.a. bedoeld voor afdekking van risico’s bij de decentralisatieopgave

Bij de jaarrekening van 2012 is € 0,4 mln. van het batig saldo toegevoegd aan de reserve risico’s met de insteek om deze reserve te gebruiken voor knelpunten tijdens de invoering van de decentralisaties (raadsbesluit 01-07-2013). Nu is het moment aangebroken dat, naast de door de Raad reeds besloten extra investering van € 0,4 mln., een extra beroep op de reserve moet worden gedaan ter hoogte van € 265.000. De extra werkzaamheden kunnen anders niet meer worden ingepast in de werkplannen van de afdelingen KC en BV en Het Plein, tenzij ervoor gekozen wordt een aantal wettelijke taken niet meer uit te voeren. In de bijlage vindt u een uiteenzetting van de voorliggende keuze.

2.2 De onttrekking uit de reserve is verantwoord

De reserve risico’s is na de onttrekking van € 265.000 nog gevuld voor ca. € 2,3 mln. De voorgestelde onttrekking is verantwoord omdat er nog een stevige buffer voor risico’s resteert. Hierbij moeten ook de reserves Wmo/Wwb in ogenschouw worden genomen die mede als dekking voor de risico’s in de decentralisaties zijn bestempeld.

Kanttekeningen

1.1.Pas als helderheid over taken ontstaat vanuit het Rijk, kan een definitieve budgetaanvraag worden gedaan

Naarmate de wetgeving verder uitkristalliseert, wordt steeds duidelijker wat de omvang van de invoeringsoperatie is. Dan wordt ook helder of we met de in dit voorstel aangevraagde middelen en het  reeds aan de programmaorganisatie beschikbaar gestelde budget uitkomen. De verwachting is dat na de meicirculaire een nadere inschatting kan worden gemaakt, waarna mogelijk een aanvullend voorstel voor middelen aan de Raad wordt voorgelegd. Hierbij moet worden opgemerkt dat capaciteitsvraagstukken als in dit voorstel verwoord ook een rol spelen bij Het Plein.

Onze inschatting is echter dat ook na de meicirculaire nog zaken zullen veranderen. Ondanks de zeer krappe invoeringstermijn is het Rijk nog met partijen in onderhandeling over de verdeling van het takenpakket. Daardoor is voor gemeenten het takenpakket en bijbehorend budget dat zij overgeheveld krijgen nog steeds niet volledig helder. De gemeenten hebben echter voldoende aanknopingspunten om nu reeds in volle vaart aan de slag te zijn met de invoering van de decentralisaties, maar de genoemde onzekerheden maken dat pas op een relatief laat moment helder zal worden welk budgetbeslag de transitie werkelijk zal kosten

Uitvoering/Communicatie/Vervolgtraject

De invoering van de decentralisaties wordt in nauwe samenwerking tussen de programmaorganisatie en de lijnorganisaties uitgevoerd. Dit voorstel is in nauwe samenwerking tussen de lijnorganisaties van de gemeenten Lochem en Zutphen en Het Plein tot stand gekomen waarbij de coördinatie is verzorgd vanuit de programmaorganisatie.

Wanneer rond de zomer meer duidelijk wordt, zal een verder onderbouwd college- en raadsvoorstel worden voorbereid waarin dit voorstel zal worden geïncorporeerd.

Rapportage/evaluatie

Ontwikkelingen worden gemeld via bestuursrapportages

Financiën

Voor de uitvoering van de decentralisaties wordt voor 2014 € 265.000 uit de reserve Risico’s beschikbaar gesteld voor ondersteuning van de lijnafdelingen die belast zijn met de invoering.

Bijlagen

Notitie ‘Knelpunten uitvoering taken bij geen ondersteuning KC en BV in het Sociale Domein’.

Bijlagen

Ontwerp

Besluit

Griffienummer: 2014-0055

De raad van de gemeente zutphen,


gelezen het voorstel van het college van burgemeester & wethouders van 3 april 2014 met nummer 23409



b e s l u i t :

  1. Ter overbrugging naar een verder onderbouwd voorstel voor de benodigde capaciteit om zowel de reguliere dienstverlening door de gemeente als de transitie in het Sociaal Domein uit te voeren, € 265.000 beschikbaar te stellen in 2014;

     2.   Hiervoor te beschikken over de risicoreserve.

Aldus besloten in de openbare vergadering van

de raad van de gemeente zutphen,

gehouden op:



de voorzitter, de griffier,

Behandeld in Forum van 22 april 2014 Naar boven

Toelichting griffie

Bij de jaarrekening van 2012 is € 0,4 mln. van het batig saldo toegevoegd aan de reserve risico’s met de insteek om deze reserve te gebruiken voor knelpunten tijdens de invoering van de decentralisaties. Nu is het moment aangebroken dat een beroep op de reserve moet worden gedaan ter hoogte van € 265.000. Het onttrekken van geld aan een reserve kan alleen bij begrotingswijziging. Het wijzigen van de begroting is een bevoegdheid van de raad.

Raadsadviseur: G Pletzers

Datum 22-04-2014 Tijd 20:00 - 21:00
Zaal
Shrewsburykamer
Behandeling
Oordeelsvormend
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
A.IJ. Pepers
Griffier
E.P. Langenbach
Aanwezig namens Naam
BurgerbelangA.W. Jansen
SPE.P.M. Gründemann
D66G.I. Timmer
PvdAJasper Bloem
GroenLinksVictor Boldewijn
StadspartijGerard Pelgrim
VVDAntje van Dijk
CDAJ. Pennings - Hanemaaijer
ChristenUnieAbel van Dijken

Verslag van de vergadering

De Voorzitter heet eenieder welkom, opent de vergadering en licht het onderwerp kort toe.

Voor ligt het voorstel om € 265.000 aan de risico reserves te onttrekken en in te zetten voor de verlichting van knelpunten in de transities in het sociaal domein. Na de eerste vragenronde wordt de fracties gevraagd om kort haar standpunt te formuleren.

Het woord is aan het College voor een toelichting.

Het College geeft aan dat de voorbereiding op de transities een complexe klus is. Er is eerder al € 0,4 mln. Beschikbaar gesteld, maar er is extra krediet nodig bovenop dat bedrag. Reden hiervoor ligt in het feit dat de druk op het ambtelijk apparaat te groot wordt. Naast de voorbereiding van de transities moet de ‘winkel’ namelijk open blijven.

De Voorzitter geeft de fracties de gelegenheid om vragen te stellen te beginnen met het CDA.

Het CDA vraagt in het licht van de strategische visie wat er aan taken losgelaten kan worden in plaats van het bijplussen van de middelen. Zij is voorstander van een andere oplossing dan het beschikbaar stellen van extra geld.

De Christen Unie stelt dat het bedrag laat wordt aangevraagd. De transities zitten er immers al jaren aan te komen. De vraag is welk risico er afgedekt wordt met deze middelen.

De SP vraagt op welke plek binnen het stadhuis de transities opgepakt worden.

De VVD wil een extra toelichting waarom het bedrag nu uit de reserves moet komen. Is de rijksbijdrage onvoldoende om dit proces uit te kunnen voeren?

De PvdA vraagt waarom er geïnvesteerd moet worden in ambtelijke inzet. Waarom worden de middelen niet ingezet voor de daadwerkelijke zorg.

Daarnaast vraagt zij zich af of het gevraagde bedrag voor Het Plein toevallig gelijk is aan de opgelegde taakstelling.

Burgerbelang Zutphen Warnsveld vraagt zich af wat er misgaat indien er geen extra middelen beschikbaar gesteld worden.

D66 stelt verrast te zijn door de tegenvaller. Zij wil graag de toezegging dat dit de laatste tegenvaller is.

De Stadspartij vraagt of de frictiekosten uit dit bedrag betaald gaan worden of is daar een ander budget voor beschikbaar.

Groen Links heeft op dit moment geen vragen.

De Voorzitter geeft het woord aan het College voor de beantwoording van de vragen.

Het College geeft aan dat er door de bezuinigingen al grote druk ligt op de organisatie. Daarbij wordt gesteld dat het niet erg is dat iedereen een tandje harder moet lopen. Echter, de extra taken vragen veel aan voorbereiding. Er moet goed nagedacht worden over de invulling van de taken voor de toekomst en de bijbehorende geldstromen. Het zijn grote vraagstukken die beantwoord moeten worden en dat kost tijd en geld. Daarnaast gaan de reguliere taken gewoon door.

De Christen Unie stelt dat het College dit aan had kunnen zien komen.

Het College licht toe dat het een stapsgewijs proces is. Hoe dichter we bij de implementatie komen, hoe duidelijker de complexiteit en impact wordt. Daarnaast zijn er nog veel onzekerheden. Zo is de inhoud van de mei circulaire nog niet bekend.

Er wordt dan ook geen toezegging gedaan dat deze vraag om extra middelen eenmalig is. Dat is op dit moment namelijk gewoonweg onduidelijk. Het risico is aanwezig dat er een aanvullende vraag komt.

Er is veel onzekerheid en daar is op dit moment weinig aan te doen. Vast staat wel dat een goede voorbereiding nodig is.

De PvdA stelt dat er extra geld komt vanuit het rijk. Het bedrag van totaal € 900.000 is genoemd.

Zij pleit ervoor niet te kiezen voor de inzet, maar voor de zorg.

Het rijk heeft transitie budgetten beschikbaar gesteld en over enkele weken is daar meer duidelijkheid over te verwachten.

Het College antwoordt dat de ‘zacht landing’ budgetten er inderdaad liggen. De vraag is nu, wat heeft de raad er voor over dat we deze transitie goed kunnen doen.

De VVD haalt de brief van de staatsecretaris aan. Daarin worden groepen genoemd waarvoor geld beschikbaar is gesteld, langdurige zorg en begeleiding bijvoorbeeld. Dat betreft echter andere gelden.

Het College vervolgt dat de huidige budgetten krap waren. Daar zijn we nu dan ook doorheen.

Indien er in de mei circulaire extra budget beschikbaar wordt gesteld voor de invoeringskosten dan zal de risico reserve weer aangevuld worden.

Het voorstel om nu extra geld beschikbaar te stellen wordt gedaan, omdat er anders mensen omvallen of taken niet meer uitgevoerd kunnen worden. Er is momenteel namelijk een te hoge druk op het ambtelijk apparaat.

Het gaat op dit moment ook niet over frictiekosten, maar om de kosten van de voorbereiding op de uitvoering.

De SP vraagt om een nadere toelichting op de verdeling van de middelen tussen Het Plein en het stadhuis.

Het College licht toe dat niet alleen Het Plein aan de lat staat. Daar ligt wel een forse klus, ook in de voorbereiding van de gemeente. De gelijkenis met de taakstelling is overigens louter toeval.

Het Plein heeft te maken met deze nieuwe voorbereidingen en een verhoogde druk op het reguliere werk door de economische crisis.

De VVD verduidelijkt dat sprake is van frictiekosten bij krimpende organisaties. In dit geval groeit de gemeentelijke organisatie.

De stadspartij licht toe dat de vraag tweeledig bedoeld was. Enerzijds de veranderende gemeentelijke taken, anderzijds de compensatie voor de implementatie.

Het College vervolgt dat er beperkte budgetten komen voor de uitvoering. Deze zijn echter volstrekt onvoldoende. De VNG blijft aandringen op het beschikbaar stellen van extra middelen, maar het effect hiervan is nog onduidelijk.

De Voorzitter vraagt of de vragen beantwoord zijn?

Burgerbelang Zutphen Warnsveld antwoordt dat er veel vragen gesteld zijn en dat zij hoopte op opheldering. Zij hoopte door het College meegenomen te worden om een besluit te kunnen nemen. Echter de koers is nog steeds onduidelijk terwijl er wel stappen genomen worden. De stilte na de vraag van de voorzitter is wat hen betreft duidelijk. Er is een leegte in de inhoud om de raad te kunnen laten besluiten. De fractie is niet overtuigd.

De Voorzitter stelt dat de opmerking van Burgerbelang Zutphen Warnsveld duidelijk is. Hij vraagt om wel bij het onderwerp te blijven.

De VVD geeft aan dat er negen kaders zijn vastgesteld. Dat was een positief traject. De huidige situatie is een logisch gevolg van de kaders die door de raad zijn vastgesteld.

Burgerbelang Zutphen Warnsveld vraagt hoe het College de raad mee kan nemen in dit proces.

De VVD reageert dat de fractie Burgerbelang Zutphen Warnsveld alleen voor haarzelf kan spreken. De VVD heeft een ander standpunt.

Het College reageert met de opmerking dat het gevoel helder is. We redden deze opgave echter niet met de middelen die beschikbaar zijn gesteld. Er wordt geen gejuich verwacht voor dit voorstel. Alleen omdat het nodig is wordt dit bedrag gevraagd. Het belang van de uit te voeren taken staat daarbij voorop.

De PvdA gaat er van uit dat geld maar één keer uitgegeven kan worden. Vraag is of het beschikbaar gesteld moet worden voor ambtelijke inzet of voor de daadwerkelijke zorg.

Daarbij geeft de mei circulaire meer inzicht in de beschikbare middelen. Waarom wordt daar niet op gewacht?

Het College stelt dat de bijdrage nu nodig is, de vraag is urgent. De mei circulaire komt veelal pas in juni. Een integraal voorstel red je dan niet voor de zomer, terwijl het geld nu nodig is. Daarnaast is de risico reserve hiervoor in het leven geroepen.

De Voorzitter vraagt de fracties om haar standpunten in de tweede termijn te formuleren.

Groen Links ziet de noodzaak van een goede voorbereiding en is positief.

De Stadspartij ziet ook die noodzaak, maar wil voorzichtig zijn met het uitgeven.

D66 ziet de noodzaak van een goede voorbereiding en is positief.

Burgerbelang Zutphen Warnsveld is niet geprikkeld. Er is meer informatie nodig en er is nog vier weken de tijd voor de raadsvergadering. Zij acht het voorstel nog niet gereed voor verder debat in de raad.

De PvdA wil eerst met de fractie overleggen. Zij wil wel de mei circulaire meenemen in het voorstel, maar tegelijk voor de zomer uitsluitsel.

De VVD wil graag de nodige ruimte bieden, omdat het hier gaat om een rijdende trein. Vanuit het rijk wordt ook aangedrongen op het rondmaken van de contracten voor de zomer. Partijen hebben duidelijkheid nodig.

Tegelijk vraagt zij Burgerbelang Zutphen Warnsveld om aan het College duidelijke vragen te stellen indien zij antwoorden wil.

De SP wil eerst overleggen met de fractie. Zij is nog niet overtuigd van deze oplossing.

De Christen Unie wil eerst met de fractie overleggen. Zij is nog niet overtuigd.

Het College vraagt de fracties met klem om de vragen te stellen die zij beantwoord wil hebben.

De Voorzitter concludeert dat het merendeel van de fracties dit voorstel rijp achten voor verder debat in de raad. De Voorzitter sluit de vergadering.

Advies

Voldoende besproken. Verder debat in de raad

Behandeld in Raad 19 mei 2014 (21:30 - 23:00) Naar boven

 
Datum 19-05-2014 Tijd 21:30 - 23:00
Zaal
Raadzaal
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
J.A. Gerritsen
Griffier
G.A.J. Winters

Verslag van de vergadering

Zie de bijlage.

Bijlagen

Besluit

Aangenomen
Geen amendementen ingediend