Pagina delen

Initiatief raadsvoorstel Strategisch kader Toegangsbeleid

Petra Ackermans en Karin van Wamel stelt voor :

Dat het college in gesprek gaat met de raad over hoe te handelen als gemeente om disbalans te voorkomen tussen hulpbehoevende en draagkrachtige inwoners; met andere woorden, hoe kunnen we komen tot een evenwichtige bevolkingssamenstelling om als gemeente financieel gezond te worden en te blijven. En in dat gesprek in ieder geval alle onderwerpen als genoemd bij de probleemstelling mee te nemen.

Inhoud

 

Inleiding/aanleiding

Het college heeft uitgesproken dat zij een omslag willen maken van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Daarvoor is een draagkrachtige bevolkingsopbouw nodig.

Wij zien dat de gemeente stappen zet om draagkrachtige inwoners aan te trekken. Draagkrachtige inwoners zijn inwoners met voldoende inkomens en met voldoende draagkracht. Met name op het gebied van wonen worden hier stappen in gezet.

Het blijkt nu al lastig om inwoners die dat nodig hebben financieel te ondersteunen en hulpbehoevenden in de gemeente Zutphen de hulp te geven die ze nodig hebben. Deze groep inwoners drukt zwaar op de WMO, participatie en de sociale woningvoorraad.

Er is nu al bekend dat er veranderingen plaats gaan vinden per 2022. In 2022 zal een deel van de hulpbehoevenden in Zutphen van de WMO naar de WLZ gaan en zal meer gebruik gaan maken van de regelingen. Daarnaast zal per 2022 bij de indicatie voor WMO/WLZ de sociale bindingseis losgelaten gaan worden. Dit betekent dat iedereen vanuit geheel Nederland een aanvraag kan doen in de gemeente Zutphen. Hiervoor is geen sociale binding met Zutphen of de samenwerkende regio meer nodig. Een aanvraag kan dan gedaan worden nadat zij bijvoorbeeld uit de Penitentiaire Inrichting, vanuit Tactus, vanuit woonzorg etcetera komen.

Vanuit de krant vernemen wij dat de Zutphense instellingen die hulpbehoevenden opvangen, zoals GGNet en Piet Roordakliniek, worden verruimd in die zin dat er meer opvangplekken komen.

Dat betekent dat gemeenten met een goed sociaal stelsel en lage huizenprijzen aantrekkelijk zijn voor hulpbehoevenden.

De balans tussen hulpbehoevende inwoners en draagkrachtige inwoners zal mogelijk zoek raken.

Voor Zutphen geldt daarnaast dat wij voor een zware financiële opgave staan.

Zoals iedereen weet drukken de kosten van onder andere jeugdzorg zwaar op de gemeentelijke begroting. Toen de transitie van jeugdzorg vanuit het rijk naar de gemeentes kwam, was Zutphen niet goed voorbereid. Mede hierdoor zit Zutphen in zwaar weer. Voorkomen moet worden dat Zutphen wederom financieel geraakt gaat worden als de sociale binding als eis wegvalt in 2022. Vooruit denkend naar de toekomst, willen wij dit bereiken door ruim van te voren dit initiatief voorstel in te dienen.

 

Probleemstelling

Hoe kunnen we komen tot een evenwichtige bevolkingssamenstelling om als gemeente financieel gezond te worden en te blijven. En wat betekent bevolkingsgroei voor de financiële positie van de gemeente.

In het gesprek moeten in elk geval de volgende onderdelen worden meegenomen:

-          het dna van de Zutphense bevolkingsopbouw voor wat betreft inkomen in beeld hebben;

-          een nulmeting van de instroom en de uitstroom;

-          de ontwikkeling van de klinieken die hulpbehoevenden helpen: verruimen die qua capaciteit en met hoeveel?

-          Verhuisbewegingen van de verschillende bevolkingsgroepen.

-          Inkomensgegevens van de verschillende bevolkingsgroepen.

-          Wat zijn de gevolgen voor de gemeente wanneer het inwoners aantal groeit ( boven de 50.000 en boven de 60.000 inwoners, denk aan rijksuitkeringen en   andere regelingen)

-          Welke voorwaarden kun je stellen op het gebied van wonen.

-          Welke regionale afspraken zijn er te maken.

-          Hoeveel inwoners uit Zutphen werken in Zutphense instellingen i.v.m. werkgelegenheid

-          Hoeveel mensen vanuit andere gemeentes worden geplaatst in een instelling en gaan na opname in Zutphen wonen?

-          Welke mogelijkheden bij aanbesteding instellingen zijn er; met andere woorden, is er zicht op of er meer instellingen op gebied van woonzorg, jeugdklinieken en moeder-kindhuis zich gaan vestigen in Zutphen?

-          Eerdere besluiten die hier op van invloed zijn.

 

Beoogd effect

Voorkomen van disbalans tussen hulpbehoevende en draagkrachtige inwoners en te komen tot een evenwichtige bevolkingssamenstelling om als gemeente financieel gezond te worden en te blijven.

 

Argumenten

Voorkomen dat we in een nog grotere financiële malaise terechtkomen en daardoor mogelijk onder preventief toezicht van de provincie komen te staan.

 

Kanttekeningen

In 2022 zal een deel van de hulpbehoevenden in Zutphen van de WMO naar de WLZ gaan en meer gebruik gaan maken van regelingen:

-          Wat zijn hiervan consequenties voor de gemeente Zutphen?

-          Wat zijn hiervan consequenties voor de mensen die het betreft?

-          Wat betekent dit voor de woonvisie?

 

Communicatie/Vervolgtraject/Uitvoering

Uiterlijk voor de zomer van 2020 moet het gesprek tussen raad en college plaatsvinden. Eind 2020 moet het college drie werkbare scenario’s ter besluitvorming aan de raad hebben voorgelegd. Het vastgestelde scenario wordt meegenomen bij de behandeling van de Voorjaarsnota van 2021.

 

Rapportage/evaluatie

 

/

 

Financiën

/

 

Bijlagen

- Aanleiding en inleiding initiatief raadsvoorstel Strategisch kader toegangsbeleid (19 juni 2020 toegevoegd)

 

Stukken die ter inzage liggen

/

Bijlagen

Ontwerp

Besluit

Griffienummer: 2020-0025

De raad van de gemeente zutphen,


gelezen het voorstel van Petra Ackermans en Karin van Wamel van 17 maart 2020 met nummer



b e s l u i t :

Dat het college in gesprek gaat met de raad over hoe te handelen als gemeente om disbalans te voorkomen tussen hulpbehoevende en draagkrachtige inwoners; met andere woorden, hoe kunnen we komen tot een evenwichtige bevolkingssamenstelling om als gemeente financieel gezond te worden en te blijven. En in dat gesprek in ieder geval alle onderwerpen als genoemd bij de probleemstelling mee te nemen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van

de raad van de gemeente zutphen,

gehouden op:



de voorzitter, de griffier,

Behandeld in Forum van 29 juni 2020 Naar boven

Toelichting griffie

Raadsadviseur:

Datum 29-06-2020 Tijd 19:00 - 20:00
Zaal
Burgerzaal
Behandeling
Oordeelsvormend
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
Y.J.A. ten ten Holder
Griffier
J Kerkhof
Aanwezig namens Naam
GroenLinksM Dolfing
SPM de Ridder
PvdA
BurgerbelangE Yildirim
D66P van der Hammen
VVDA. van Dijk
CDAK.M. van Wamel
StadspartijG.J.H. Pelgrim
BewustZWA.W. Jansen
ChristenUnie
Kies Lokaal Zutphen Warnsveld

Verslag van de vergadering

De voorzitter opent de vergadering en licht de werkwijze toe. Zij geeft allereerst de indieners van het voorstel de gelegenheid het voorstel toe te lichten. Helaas kan mevr. Ackermans daar vanavond niet bij zijn.

CDA: Het belangrijkste uit het voorstel is om in gesprek te gaan over de scheve bevolkingsopbouw in Zutphen. Het gaat er niet om om mensen weg te zetten, maar nu is het dweilen met de kraan open. Er is een onbalans en we moeten zoeken naar oplossingen. De vraag aan de raad is of de andere fracties daarin meegaan. De discussie zou moeten plaatsvinden met de raadsleden en met het college. De vraag die de indieners hebben is wat we daar met elkaar dan voor nodig hebben. En of alle dilemma’s benoemd zijn. De reden om hier nu mee te komen is het loslaten van de sociale bindingseis voor beschermd/beschut wonen. Dit kan leiden tot zorgmigratie en dat mensen zich van buiten in Zutphen gaan vestigen. Het aantal instellingsplekken in Zutphen gaat groeien en deze mensen kunnen zich na een bepaalde periode in de gemeente Zutphen inschrijven. Het gaat de indieners nu eerst om een besluit dat we de discussie gaan voeren. Daarna wordt de informatie/cijfers gevraagd. Na de zomer vindt dan de discussie plaats, waarna het college gevraagd wordt begin volgend jaar met een voorstel te komen. Dan kan in het voorjaar van 2021 de raad een besluit nemen.

De voorzitter geeft gelegenheid tot het stellen van verhelderende vragen aan de indieners.

GroenLinks: Het is onduidelijk of dit nu het karakter heeft van een initiatief voorstel of een vraag om een forumdiscussie. Ook vraagt GroenLinks of de indieners feitelijk gecheckt hebben. Sommige veronderstellingen kloppen niet. Er is een landelijke toegankelijkheid voor beschermd wonen. En de overgang van Wmo naar Wlz gaat niet voor extra vraag zorgen, maar is een overgang van verantwoordelijkheid voor de financiering van deze voorzieningen. Dit gaat per 1 januari 2021 in.

CDA: Bij de gemeentesecretaris is gecheckt dat de vragen ambtelijk kunnen worden uitgezet. Op het gebied van de sociale bindingseis gaat wel wat veranderen; nu moet men zich melden bij de regiogeeente. Die hanteert wel een bindingseis en dat gaat veranderen. De overgang van de Wmo naar de Wlz betekent inderdaad dat bepaalde voorzieningen die nu door de gemeente moeten worden betaald straks vanuit rijksgeld worden gefinancierd. Maar dat betekent ook dat de gemeente minder geld krijgt en de gemeente weer voor andere kosten aan zet is.

PvdA: De indieners stellen veel vragen. Daar is toch ook al informatie over? Er zijn ook veel overeenkomsten met het voorstel en datgene wat in het coalitieakkoord staat.

CDA: De cijfers zijn deels wel beschikbaar, maar nog niet eerder zo integraal samen bekeken. Het is tijd om een integrale discussie hierover te voeren. Het klopt dat het ook in het coalitieakkoord aan de orde komt, maar het zou mooi zijn als we dit allemaal van belang vinden.

De voorzitter stelt de inhoudelijke reactie aan de orde.

VVD: Als het gaat om het voeren van een integrale discussie, is het voorliggende stuk te detaillistisch. De VVD kan zich niet vinden in de wijze waarop hulpbehoevenden en daadkrachtigen in het voorstel tegenover elkaar worden gezet en de relatie die hierbij met de financiën wordt gelegd. Als er een instrument is voor de financiële balans dan is dat de ozb-belasting. Er is overigens al veel informatie te vinden op diverse plaatsen. Er worden veel vragen gesteld. Wie moet dit werk gaan doen? Verder roept het de vraag op of de indieners pleiten voor andere drempels dan sociale binding? Kan dat? De VVD wil wel meewerken aan een discussie tussen raad en college over diverse vragen, maar die horen met name thuis bij discussies zoals die over het woningaanbod. De beste slag kun je maken door bewoners minder afhankelijk te maken van ondersteuning.

GroenLinks: Sluit aan bij de vragen van de VVD. Ook is de vraag wie er nu met een voorstel gaat komen? Overigens wil de fractie de zaak niet bagatelliseren. We moeten kritisch zij op nieuw aanbod; bijvoorbeeld geen nieuwe bovenregionaal aanbod. Ook deelt de fractie het beeld dat vanuit de justitiële diensten hier mensen terecht komen die niets in de gemeente te zoeken hebben. Verder merkt GroenLinks op dat een recente regionale bijeenkomst over beschermd wonen door Zutphense raadsleden erg slecht bezocht is; daar hadden al veel vragen beantwoord kunnen worden.

SP: De scheve bevolkingsopbouw wordt veroorzaakt door armoede. Dat komt doordat in onze economie de lasten steeds meer bij de mensen worden neergelegd en niet bij het kapitaal. Dat zijn politieke keuzes. De SP vindt het jammer dat groepen mensen zo worden weggezet. De oplossing ligt helaas niet in dit initiatiefvoorstel. Het is niet voor niets dat meer dan 300 gemeenten kampen met tekorten in het sociaal domein.

PvdA: Sluit aan bij de inbreng van VVD en GroenLinks. Het is een veelkoppig monster. Op de agenda van het forum ziet de fractie regelmatig onderwerpen terugkeren die in dit voorstel benoemd worden. Van alle punten die in dit voorstel worden genoemd komen er in de komende 10 forumvergaderingen 8 voorbij. De vraag is hoe we vormgeven aan sociaal beleid. Daarbij merkt de PvdA op dat de instroom van bijstandsuitkeringen omlaag gaat; althans tot het begin van de coronacrisis. Dat betekent dat er beleid is gevoerd of ontwikkelingen zijn die ervoor zorgen dat dit omlaag gaat. De vraag ten aanzien van de samenstelling van de bevolking is ook: wat willen we? Willen we appartementen bouwen van € 2 miljoen voor pensionado’s van buitenaf. Of huizen van 2 a 3 ton voor de kinderen van Zutphen/jonge gezinnen.

D66: Omarmt het initiatief, maar het is nogal een gestapeld geheel. De discussie moet zoveel mogelijk op basis van feiten gevoerd worden. De verhoudingen moeten meer in lijn komen te liggen met de budgetten. We zien twee ontwikkelingen: enerzijds een toename van kapitaalkrachtige inwoners; anderzijds een aanscherping van de problemen aan de onderkant. Er moet voor worden gezorgd dat dit probleem bovenaan de politieke agenda in Den Haag komt te staan, zodat er gezamenlijk met andere gemeenten gepleit wordt voor voldoende financiële middelen.

Stadspartij: is het de bedoeling om een gesprek te voeren of om een initiatief voorstel in te dienen? Er is nu te weinig informatie om het gesprek aan te gaan. Ook is het de fractie niet duidelijk wat nu de gevolgen zijn in 2022? Daar wil men graag meer informatie over. De discussie moet gevoerd worden op basis van feiten en argumenten.

ChristenUnie: Het is een dapper voorstel van de indieners. Hier wordt de vraag voorgelegd hoe we als raad gaan anticiperen op ontwikkelingen die staan te gebeuren. Daar moeten we over nadenken. Willen we dit tegengaan, moeten we meebewegen of dit omarmen en wat betekent dat? Welke keuzes maken we daarin?

BewustZW: Is benieuwd wat het college hiervan vindt. Met dit initiatief voorstel kan de raad laten zien dat ze deze thematiek aan de orde stelt. Op dit moment moeten we dat nog niet teveel inkaderen. Wel is het goed om de verschillende rollen van raad en college in het oog te houden. Het is goed om dit gesprek tijdig met elkaar te voeren en om te kijken naar het doel waar we als raad naartoe willen.

De voorzitter vraagt het college om een reactie.

College: Het is een initiatief van de raad. Het college zet nu even een stap achteruit. De raad kan hiermee zijn kaderstellende rol pakken. Het college is bereid de informatie hiervoor te verstrekken. Het college gaat nu geen scenario’s uitwerken. De raad kan nu eerst de stap aan het begin maken en aangeven wat voor gemeente we willen zijn. Daarna kan het college daarop verder met de uitwerking in scenario’s.

Met de inhoud is het college al op verschillende terreinen bezig. Met betrekking tot de bijzondere bijstand en de bestrijding van armoede is veel in beweging en is een dalende lijn ingezet. Er zijn veel gesprekken gevoerd in de stad over hoe we dingen beter kunnen doen. De raad kan kaders meegeven. De woonvisie gaat deels over dit thema; daar is het college druk mee bezig. De afgelopen vier jaar is er gewerkt met een convenant met zorginstellingen en huisvesters. Op grond daarvan wordt gesproken over bewegingen, verzoeken en initiatieven. Dit is een belangrijk middel om grip te houden op de instroom. Het college is nu bezig dit te vernieuwen. Ook is het college bezig om de behoefte in kaart te brengen vanuit de lokale bevolking. Dat biedt ook meer argumenten voor afwijzen van verzoeken. Met grote instellingen zoals GGNet, Tactus of de P.I. heeft de gemeente geen financiële relatie en is het lastiger om afspraken te maken. Daarvoor moet meer op de relatie worden geïnvesteerd en dit proberen we de laatste jaren te versterken. Het college merkt verder op dat het lastig is om de juiste toon te vinden op dit onderwerp; het taalgebruik maakt het lastig om het over een disbalans in de bevolkingsopbouw te hebben zonder mensen op de kast te jagen. Wel kan de raad zich buigen over de vraag of er meer verdieping nodig is en of het college daar resultaten op boekt. Met betrekking tot het jeugddomein merkt het college op dat er nog teveel kinderen in de hulpverlening zitten die daar niet thuishoren. Dat heeft ook te maken met lokale keuzes, waardoor er veel aanbieders zijn, met daarbij ook marktwerking en acquisitie. De vraag is dus onder meer hoe je hulp kunt beperken door met een andere bril te kijken. Bijvoorbeeld door een aanpak op echtscheidingen.

CDA: Met betrekking tot het taalgebruik merken de indieners op dat het er niet om gaat dat we mensen niet willen helpen. Het gaat hen om het voeren van een integrale discussie. Gaan we nog de goede kant op en stellen we de juiste kaders? Het is wellicht niet iets dat de raad op kan lossen. Maar het is wel goed om te horen dat de meeste fracties het gesprek wel willen voeren. En daarbij moeten we het ook hebben over het gebruik van de termen draagkrachtig/hulpbehoevend. Hulpbehoevendheid doet niks af aan de persoon.

GroenLinks: Is het een idee om eerst de komende fora af te wachten. Daarin komen diverse onderdelen van dit voorstel aan de orde, waarin de gesprekken daarover gevoerd worden en materiaal op tafel komt. Kunnen we niet beter eerst deze gesprekken voeren en dan de opties bekijken?

CDA: Het besluitpunt van het initiatiefvoorstel gaat over de samenstelling van de bevolking. De forums gaan over onderdelen van beleid. De initiatiefnemers willen graag de integrale discussie voeren.

VVD: De VVD wil best in gesprek, maar niet volgens dit voorstel. De vraag is of we een aantal stukken niet kunnen samenvoegen tot één geheel.

ChristenUnie: De vraag is nu: hoe maximaal moet onze zorg zijn. Daar gaan de kaders over.

VVD: Dat is niet meer de vraag. De vraag is nu: wat is reëel?

GroenLinks: Iedereen praat weer over niet iets anders, vanuit een ander perspectief. Kunnen de initiatiefnemers het voorstel verder toespitsen?

De voorzitter concludeert dat er bereidheid is om over het thema in gesprek te gaan. Bij het stuk zijn wel een aantal kanttekeningen geplaatst. Kunnen de initiatiefnemers dit verder aanscherpen?

KiesLokaal: Het gaat niet om toespitsen; dat druist in tegen de integraliteit. De initiatiefnemers roepen op om met vragen te komen, zodat er in samenspraak met de griffie een beter stuk kan worden opgesteld op basis waarvan het gesprek kan worden gevoerd.

De voorzitter concludeert dat de initiatiefnemers zich verder beraden hoe het stuk kan worden aangepast, zodat het later kan worden ingediend, of dat zij het voorstel terugnemen.

Advies

Onvoldoende besproken. Nogmaals in oordeelsvormende forumvergadering bespreken

Behandeld in