Pagina delen

Grondstofrijk Zutphen, Grondstoffenplan 2023-2027

Het college van burgemeester & wethouders stelt voor :

  1. “Grondstofrijk Zutphen, Grondstoffenplan 2023-2027” vast te stellen;
  2. kennis te nemen van de kaart met daarop geprojecteerd alle huidige verzamel/ ondergrondse containers.

Inhoud

Inleiding

Het huidige grondstoffenplan Zutphen 2016-2020 is volgens de landelijke maatstaven aan vervanging toe. Het is beleid om dit structureel te doen, mede ingegeven door de laatste ontwikkelingen en innovaties. Wij vinden het belangrijk om in het nieuwe grondstoffen plan 2023-2027 te streven naar een hoge kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen en het hoogwaardig inzetten van de grondstofstromen uit huishoudens. Grondstoffen worden steeds schaarser en gemeenten spelen een cruciale rol in het optimaliseren van een circulaire grondstoffenketen.

Het verminderen van de hoeveelheid restafval is een effect van deze inspanning. Er zijn specifieke doelstellingen voor huishoudelijk afval geformuleerd in het landelijke VANG-programma (Van Afval Naar Grondstof): nog maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar in 2020, en nog slechts 30 kilo in 2030.

Aangezien elke inwoner van Zutphen in 2021 gemiddeld nog 137 kilo restafval produceerde, zijn nieuwe beleidsinterventies nodig om stappen te zetten in de richting van een circulaire gemeente. In het coalitieakkoord 2022-2026 staat omschreven dat we streven naar een circulaire economie, waarbij we restafval verminderen en makkelijker scheiden.

De aanloop naar een nieuw Grondstoffenplan (GSP)
Dit nieuwe grondstoffenplan is ontwikkeld in samenwerking met onze afvalstoffeninzamelaar Circulus BV en na gesprekken met wijkregisseurs en betrokken partijen en personen. Hierna volgt een beknopt overzicht van de aanloop naar dit raadsvoorstel.

Eind 2021 is een concept grondstoffenplan in de raad aangehouden en over de gemeenteraadsverkiezingen heen getild. Het huidige voorstel is geschreven met de laatste inzichten en ontwikkelingen.

Gesprekken met betrokken personen en partijen
Met alle wijkregisseurs en betrokken wijkteams/ dorpsraad zijn gesprekken gevoerd en ideeën opgehaald. Ook is een aantal beroepskrachten overleggen bezocht en daarin is met woningbouwverenigingen, politie en sociaal betrokken personen overleg gevoerd. Uit de gesprekken blijkt dat men vooral bij de implementatie en invoering van wijzigingen betrokken wil zijn. Ook zijn de huidige problemen, waar men tegen aan loopt aan bod gekomen. Zoals bijvoorbeeld de plaatsingen op aanbiedlocaties en verzamelcontainers en het verkeerd aanbieden van grondstoffen. Er is uitleg gegeven dat het nieuwe plan een kapstokplan is en de basis vormt voor verdere uitwerking en implementatie op wijkniveau.

De binnenstadmanager en bedrijfscontactfunctionaris worden bij de aftrap betrokken en zullen op gezette tijden in beeld komen in de uitrol van het (kapstok)plan. Met diverse vertegenwoordigers van de Stichting ‘Verbindingskracht Zutphen’ zijn gesprekken gevoerd en zij kunnen als werkmakers en schuldhulpmaatjes in gesprek komen met bewoners. Vooral bij het opstellen van implementatieplan(nen) en de uitvoering van deze plannen zijn bewoners nodig voor draagvlak en gedragsbeïnvloeding. Het is belangrijk om van buiten naar binnen te werken en ook huismeesters te betrekken bij de uitvoering. Een mogelijkheid voor een centrale aanbiedplek in de wijk komt ook af en toe naar voren.

In alle gesprekken is aangegeven dat de raad in het GSP kaders/ contouren meegeeft en dat het aan de wijk is om de uitvoering nader in te vullen.

Behandeling in het Forum
Op 28 november 2022 wordt het concept GSP in het Forum besproken.

Papierinzameling met vrijwilligers van verenigingen
Aan de verenigingen is gevraagd om mee te denken over een andere manier van inkomsten genereren. Dit in plaats van mee te lopen met het inzamelen van oud papier met minicontainers. Het meelopen stopt per 31 december 2022. Deze methode is achterhaald doordat belading nu grotendeels geautomatiseerd met een zijlader kan plaatsvinden, vergelijkbaar met het ledigen van groene en grijze minicontainers.

Het is de uitdaging om andere werkzaamheden uit te gaan voeren die verantwoord en nuttig zijn. Verder is er een afbouwregeling met de betrokken vertegenwoordigers van de verenigingen besproken. De verenigingen maken zelf de keuze voor een afbouwregeling of voor alternatieve werkzaamheden.

Beoogd effect

Invulling geven aan de landelijke doelstelling om in 2030 de hoeveelheid restafval in de “grijze container” te reduceren naar ca. 30 kg per inwoner per jaar.

Argumenten

1.1 Omgekeerd inzamelen is nodig om de VANG-doelstelling (van afval naar grondstof) te halen.
De komende jaren gaan we onderzoeken hoe we omgekeerd inzamelen kunnen invoeren door te starten met 3 pilots. We sluiten daarbij aan op wijkgericht werken. Deze pilots zijn gericht op het verminderen van restafval en daarbij ook op het niet laten oplopen van de rekening voor inwoners. De pilots starten in enkele buurten en worden samen met de inwoners ingericht, gemonitord en geëvalueerd. Op verzoek kunnen wijken en buurten aansluiten om ook een pilot te starten.

Dat betekent ook lagere kosten voor de inwoners. Omgekeerd inzamelen betekent dat het restafval niet meer aan huis wordt opgehaald (haalsysteem) maar dat dit naar de ondergrondse container gebracht moet worden (brengsysteem). Voor mensen die hiertoe niet in staat zijn vanwege b.v. medische redenen blijft het haalsysteem intact. In de wijk Noorderhaven is deze wijze van inzameling bij de nieuwe woningen al in gebruik. Voor nieuwbouwlocaties wordt het systeem van omgekeerd inzamelen in het ontwerp meegenomen. Deze ontwikkeling wordt gemonitord en geëvalueerd met betrokken bewoners.

1.2 Afval moet zoveel mogelijk grondstof worden.
Het is een landelijke doelstelling om zoveel mogelijk grondstoffen uit de afvalketen te halen. In het coalitieakkoord 2022-2026 staat dat we streven naar een circulaire economie. Waarbij we minder waardevolle grondstoffen uit de keten laten ‘lekken’ door verbranding en meer grondstoffen hergebruiken.

1.3 Hiermee minimaliseren we vervoersbewegingen.
In het coalitieakkoord 2022-2026 staat verder dat we (schoon) vervoer stimuleren en minder zwaar vervuilend vervoer in onze stad willen. Het verlagen van de ophaal frequentie van de restcontainer 140 liter en/of 240 liter container en daarmee het verminderen van vervoersbewegingen, door Circulus BV, past hier uitstekend bij.

1.4 Het Grondstoffenplan geeft de kaders/ contouren, de uitvoering vindt plaats via Wijkgericht werken (algemeen en maatwerk per wijk).
De wijken in Zutphen verschillen enorm qua opbouw, structuur en bewoners. Het nieuwe grondstofplan is een gemeente breed kapstokplan. Via maatwerk per wijk gaan wij pilots via dit plan uitvoeren.

1.5 Uit sorteeranalyses blijkt dat er veel groente, fruit en etensresten als afval in het restafval zit.
Uit sorteeranalyses blijkt dat er nog veel grondstoffen in het te verbranden restafval aanwezig is. Bij hoogbouw en binnenstad zijn er weinig mogelijkheden om GFE/ GFT aan te bieden. Er is vraag naar voorzieningen in de directe omgeving voor het apart inzamelen van deze grondstofstroom.

Kanttekeningen

1.1 Zutphen doet het gemiddeld beter dan het landelijk gemiddelde met de hoeveelheid restafval per inwoner.
Op landelijk niveau zijn we goed bezig, een inwoner van Zutphen heeft 137 kilogram restafval, terwijl dit landelijk gemiddeld in Nederland 200 kilogram per persoon is. Echter om de VANG-doelstelling te halen, 30 kilogram per persoon per jaar in 2030, is extra inzet nodig.
In het werkgebied van Circulus BV, gemiddeld 70 kilogram restafval per persoon, behoren we tot een van de mindere gemeenten als het om de hoeveelheid restafval per inwoner gaat. De meerderheid van deze gemeenten maakt gebruik van omgekeerd inzamelen. Daarnaast hebben we in Zutphen in de binnenstad en bij hoogbouw nog geen beoogde GFE/ GFT voorzieningen. Omdat er nog geen verwerking is voor incontinentiemateriaal en luiers, zamelen we deze niet apart in, in tegenstelling tot buurgemeenten. Dit materiaal wordt nog steeds in Nederland verbrand en er is nog geen (grootschalige) verwerking om als grondstof te kunnen dienen.

1.2 Nascheiding van afvalstromen in plaats van scheiden aan de bron wordt landelijk ook toegepast.
Zutphen is net als de rest van het werkgebied van Circulus BV ingericht voor scheiden aan de bron. Dit geeft de beste resultaten en de schoonste grondstofstromen. Financieel gezien geeft nascheiding geen voordeel, het werkt eerder frustrerend voor inwoners die het scheiden aan de bron al kennen en toepassen.

Financiën

Met het starten van de pilots worden er éénmalige kosten gemaakt voor uitrol. Deze hebben dekking binnen de huidige afvalstoffenheffing. Door verlaging van de frequentie voor het inzamelen van mini restcontainers worden minder kosten gemaakt. Door geleidelijke invoering van omgekeerd inzamelen is de verwachting dat de structurele kosten, zoals de dienstverleningsovereenkomst met Circulus Berkel en de hoeveelheid te verbranden afval omlaaggaan.

Communicatie

Om pilots voor omgekeerd inzamelen in te voeren is het van groot belang dat bewoners worden meegenomen in de veranderingen die hen te wachten staan. Informatievoorziening over nut en noodzaak van afvalscheiding, scheidingsregels, systeemveranderingen, etc. zijn hier belangrijk in.
Maar nog belangrijker is de inwonersparticipatie per wijk: door pilots omgekeerd inzamelen wijkgericht te implementeren wordt er integraal gekeken naar kansen, knelpunten, containers en maatwerk.

Uitvoering

De prettige regionale samenwerking met Circulus BV voor de inzameling van grondstoffen en restafval zetten we voort. Er moeten nog wel stappen gezet worden om de hoeveelheid restafval te verminderen: we halen nu de landelijke afspraken niet.

Voor het slagen van het grondstoffenplan en het halen van de doelstelling van 70 kg per inwoner in 2025 moeten we eerst een aantal voorwaarden creëren:

  1. goede communicatie over afval scheiden en het belang daarvan;
  2. het mogelijk maken van het scheiden van gfe bij hoogbouw en in het centrum;
  3. de gemeente Zutphen geeft zelf het goede voorbeeld;
  4. scholen en verenigingen worden betrokken bij afval scheiden, en
  5. veranderingen gaan we niet in één keer doorvoeren maar geleidelijk.

In gemeenten van gelijke grootte en verstedelijking als Zutphen zijn goede ervaringen opgedaan met ‘omgekeerd inzamelen’: daarbij worden alle grondstoffen die je kunt recyclen gratis opgehaald aan huis en breng je zelf je restafval weg naar een ondergrondse container. De komende jaren gaan we onderzoeken hoe we omgekeerd inzamelen kunnen invoeren door te werken met pilots, we sluiten daarbij aan op wijkgericht werken. Deze pilots zijn gericht op het verminderen van restafval en daarbij ook op het niet laten oplopen van de rekening voor inwoners. De pilots starten in enkele buurten en worden samen met de inwoners ingericht, gemonitord en geëvalueerd. Hier wordt ook gekeken naar de voorwaarden van bijvoorbeeld zorgcontainers voor inwoners die fysiek niet in de mogelijkheid zijn hun afval zelf weg te brengen.

Met Circulus BV maken we duidelijke en meetbare afspraken over de grondstoffeninzameling zoals het tegengaan van dumping en bijplaatsingen en de doelstellingen per wijk. Ook dat doen we in nauw overleg met de inwoners. Zij weten wat wel en niet werkt in hun buurt.

Evaluatie

Het inzamelen van grondstoffen is een continu proces en jaarlijks worden er nieuwe afspraken gemaakt tussen gemeente en inzamelaar, Circulus BV. De financiële gevolgen worden jaarlijks verwerkt in de programmabegroting en jaarrekening. De evaluatie van pilots is essentieel om een juist beeld van omgekeerd inzamelen te verkrijgen.

Bijlagen

Grondstofrijk Zutphen, Grondstoffenplan 2023-2027
Overzicht afvallocaties

Ontwerp

Besluit

Griffienummer: 2022-0102

De raad van de gemeente zutphen,


gelezen het voorstel van het college van burgemeester & wethouders van 1 november 2022 met nummer 184693


gelet op artikel(en) 108 van de Gemeentewet en de Wet milieubeheer;


b e s l u i t :

  1. “Grondstofrijk Zutphen, Grondstoffenplan 2023-2027” vast te stellen;
  2. Kennis te nemen van de kaart met daarop geprojecteerd alle huidige verzamel/ ondergrondse containers.

Aldus besloten in de openbare vergadering van

de raad van de gemeente zutphen,

gehouden op:



de voorzitter, de griffier,

Behandeld in Forum van 28 november 2022 Naar boven

Toelichting griffie

Raadsadviseur:

Datum 28-11-2022 Tijd 19:00 - 20:30
Zaal
Behandeling
Oordeelsvormend
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
F.J.G.M. Manders
Griffier
M.J.E. van den Berg-Platzer
Genodigden
Aanwezig namens Naam
GroenLinksD. Logemann
BurgerbelangA. Garritsen
PvdAT. Mehdi
D66B.W. Sommer
VVDH.J. Hulleman
SPM de Ridder
Partij voor de DierenW. Welker
Kies Bewust LokaalA.R. Nijenhuis
StadspartijG.J. Meijboom
CDAT.R. ter Steege
ChristenUnieB Westerhof

Verslag van de vergadering

 

Zie videotulen.

Advies

Voldoende besproken. Verder debat in de raad

Behandeld in Raad 12 december 2022 (19:00 - 23:00) Naar boven

Datum 12-12-2022 Tijd 19:00 - 23:00
Zaal
Voorzitter
A. Vermeulen
Griffier
F.H.T.M. Aerts

Besluit

Aangenomen
Er zijn 20 stemmen voor en 5 stemmen tegen het voorstel uitgebracht. Voor: GroenLinks, PvdD, PvdA, VVD, D66, ChristenUnie, Burgerbelang Tegen: SP, KBL, Stadspartij De fractie van de Stadspartij heeft een stemverklaring afgelegd.
Amendement(en) ingediend maar niet aangenomen