Pagina delen

Afweging verlenging dienstverleningsovereenkomst PlusOV

Inhoud

Zie bijlagen.

Bijlagen

Behandeld in Forum van 8 oktober 2018 Naar boven

Toelichting griffie

De gemeente Zutphen maakt sinds 2016 gebruik van de diensten van PlusOV voor vraagafhankelijk- en routegebonden vervoer (voorheen bekend als o.a. Regiotaxi, Leerlingenvervoer, WMO). De lopende dienstverleningsovereenkomst voor het verzorgen van dit vervoer eindigt per augustus 2019. Voor 1 november 2018 moet de gemeente duidelijkheid geven richting PlusOV over het al dan niet willen verlengen van deze overeenkomst.
Om een goede afweging te kunnen maken wil de raad in een breed en open gesprek alle benodigde informatie op tafel krijgen.

Allereerst zal PlusOV daarom de gelegenheid krijgen het recentelijk beschikbaar gekomen evaluatierapport te presenteren. Bij het aangaan van de overeenkomst met PlusOV zijn uitgangspunten geformuleerd en werden doelen beoogd. Hierop wordt nu teruggekeken.

Na deze presentatie geeft het college een toelichting op het aan de raad gezonden memo, waarin via drie scenario’s de denkrichtingen van het college worden voorgelegd.

Vervolgens vind het door de raad gewenste open gesprek plaats. Deelnemers aan dit gesprek zijn:

  • Vertegenwoordiger van PlusOV
  • Twee ouders van kinderen die gebruik maken van routegebonden vervoer
  • Eén leerkracht van een school die veel kinderen heeft die door PlusOV worden vervoerd.

Aan het eind van de vergadering zal de voorzitter alle fracties vragen om kort de door hen gewenste insteek voor de toekomst van het vraagafhankelijk- en routegebonden vervoer kenbaar te maken richting het college. Juridisch is het aan het college om een besluit te nemen. Het college heeft aangegeven veel waarde te hechten aan het oordeel van de raad.

Naast de presentatie en het memo met bijlagen is ook brief E01 van de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 5 november 2018 beschikbaar om in het gesprek te worden betrokken.

Raadsadviseur: G.A.J. Winters

Datum 08-10-2018 Tijd 19:00 - 20:30
Zaal
Warnsveldzaal
Behandeling
Adviserend
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
A. van Dijk
Griffier
B.M. Duizer
Aanwezig namens Naam
GroenLinksI Kleinrensink
SPG.J.N. Müller
PvdAF.J.G.M. Manders
BurgerbelangH.J.M Verschure
D66G.I. Timmer
VVDJ Lok
CDAK.M. van Wamel
StadspartijM Wesselink
BewustZWA.W. Jansen
ChristenUnieA. Oldenkamp

Verslag van de vergadering

De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen van harte welkom. Zij schetst het gedachte verloop van de avond en stelt de aanwezige sprekers voor.

Mevrouw Kamphuis en de heer Nijstad zullen namens de betrokken ouders het woord voeren. De ouders zullen verwoorden wat de leerkracht hen heeft toevertrouwd.

De heer Winters is aanwezig namens PlusOV. Hij zal een mondelinge reactie geven op het recent verschenen evaluatierapport.

Wethouder Ten Broeke zal ingaan op de toegezonden memo.

Er zal in eerste instantie zoveel mogelijk informatie worden verzameld en gaande de Forumvergadering zal de fracties worden gevraagd wat ze mee willen geven aan het College. Het is uiteindelijk aan het College om een besluit te nemen over verlenging van de DVO.

Inleiding door PlusOV

De heer Winters (PlusOV) geeft aan dat er voor het zomerreces door de regio een besluit zou worden genomen over de DVO; deze besluitvorming is echter uitgesteld. Vanuit PlusOV is hierbij de kanttekening geplaatst dat de start van het leerlingenvervoer in schooljaar 2018-2018 waarschijnlijk een zwaarwegend punt zou worden in de evaluatie. Een mogelijk gevolg hiervan kan zijn dat partijen, die geen voorstander zijn van dit model, een niet erg rooskleurig beeld zullen schetsen in de evaluatie. Spreker kan zich niet aan de indruk onttrekken dat dit ook meespeelt naast een aantal zaken, dat PlusOV als organisatie verkeerd doet.

PlusOV is een systeem dat gezamenlijk met de deelnemende gemeenten, met de organisatie PlusOV, met vervoerders en met chauffeurs tot stand is gekomen. De chauffeurs zijn loyaal aan de reizigers en wil de reizigers goed bedienen. Door de chauffeurs wordt onterecht alles wat misgaat in het systeem, volledig geweten aan de organisatie van PlusOV. Er worden echter ook fouten gemaakt door andere partijen. De gemeenten zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het aanleveren van de informatie, waar de organisatie mee moet werken. Het is een gegeven dat dit niet altijd goed gaat. Ook bij de vervoerders worden fouten gemaakt. Dit alles heeft gevolgen voor het systeem PlusOV.

Gedurende de afgelopen driekwart jaar is bij de organisatie PlusOV een sprong vooruit gemaakt. Veel processen zijn opnieuw ingericht en dat heeft kort voor de zomervakantie geresulteerd in een goede dienstverlening.

Tijdens de zomervakantie is de druk echter fors toegenomen. Enerzijds ligt de oorzaak in de constatering dat de afspraken met gemeenten over het aanleveren van data niet waterdicht bleken en het onmogelijk was om met de duizenden mutaties rekening te houden. Anderzijds is de organisatie door de vervoerder in de zomerperiode onder druk gezet doordat het aantal voertuigen fors werd verminderd.

Onder juridische druk is vervolgens een nieuw vervoersplan opgesteld, maar de beoogde implementatietijd daarvan werd met twee weken ingekort. Dit leidde tot een enorme druk voor de organisatie PlusOV. Het vervoer is desalniettemin opgestart met een redelijk tot goed te noemen vervoersplan, maar er blijven mutaties volgen en daarmee blijft de onrust in het vervoer bestaan.

Het geschetste deel van de procesgang blijft in de evaluatie onderbelicht, maar is wel degelijk relevant.
De organisatie is niet altijd bij machte geweest om klachten goed te beantwoorden en te verwerken.

In de afgelopen weken heeft met name vervoerder Witteveen goede prestaties geleverd. Vervoerder Willemsen De Koning heeft via hun advocaat te kennen gegeven de regie op het vervoer zelf weer ter hand te willen nemen. Dit staat echter haaks op het model waarop is ingeschreven en dat draagt niet bij aan een goede samenwerking en een goede uitvoering van het vervoer.

Er zijn signalen op social media gesignaleerd waarin wordt gesteld dat het de ambitie van Willemsen De Koning is “om PlusOV de nek om te draaien”. Alles wat misgaat, wordt op het bordje van PlusOV gelegd.

De evaluatie geeft in het algemeen een terecht beeld, maar de details ontbreken. Deze details maken het verschil tussen goed vervoer en de huidige praktijk. Van goed vervoer is in de afgelopen weken voor een aantal personen absoluut geen sprake geweest.

In toenemende mate begrijpen de chauffeurs de situatie, zodat de gaten in de planning beter opgevuld worden, maar er is nog wel een achterstand in te halen.

Spreker heeft schrijnende verhalen gehoord en doet er alles aan om zaken recht te zetten en zet er op in om herhalingen te voorkomen.

De voorzitter biedt gelegenheid voor het stellen van vragen.

Vragen / opmerkingen vanuit het Forum

D66 vraagt de heer Winters aan te geven over welk soort mutaties het hierbij gaat.

De heer Winters zegt dat het om verschillende mutaties gaat. Dit kan variëren van een verhuizing tot mutaties van leerlingenvervoerschema’s, waardoor aanpassing van ritten nodig is.

De PvdA stelt dat er 1.400 kinderen in de regio zijn, die voor vervoer in aanmerking komen en vraagt hoe dit zich verhoudt tot het aantal genoemde mutaties.

De heer Winters geeft aan dat er veel meer mutaties zijn, dan verwacht. Het zijn vaak kleine mutaties, maar ook mutaties waarbij een rit aangepast moet worden. Bij aanvang van het nieuwe schooljaar zou 97 procent van de mutaties binnen moeten zijn, maar na die datum zijn er nog ruim vierduizend mutaties binnengekomen.

De SP verwijst naar de uitspraak “dat alles wat misgaat in het systeem, op het bordje van de organisatie PlusOV terechtkomt”. Dit leidt tot twee vragen. Ten eerste, of de organisatie PlusOV met het systeem PlusOV niet een onmogelijke opdracht heeft gekregen. Ten tweede, vraagt de SP of Willemsen De Koning heeft aangegeven waarom zij hierin hun eigen plan trekken.

De heer Winters weet niet welk belang Willemsen De Koning hierbij heeft. Mogelijk heeft dit te maken met het verdienmodel.

De heer Winters denkt niet dat de organisatie PlusOV een onmogelijke opdracht heeft gekregen. Het systeem van een regiecentrale kan heel goed werken, maar achteraf bezien, had bij de inrichting van het model een aantal andere keuzes moeten worden gemaakt. De regisseur moet wel in de positie zijn om ook daadwerkelijk de regie te voeren.

GroenLinks informeert hoe lang het duurt om de achterstand weg te werken.

De heer Winters geeft aan dat er ongeveer een week zit tussen nieuwe aanmeldingen en de opname in het vervoersschema. Voor klachten is extra capaciteit ingeschakeld en worden er per dag twintig meer weggewerkt, dan dat er binnenkomen. Dit zou nu binnen anderhalve week op orde moeten zijn.

Toen vorige week het signaal vanuit Apeldoorn duidelijk naar buiten kwam, waren er de volgende ochtend drie ziekmeldingen, waardoor er een bezettingsprobleem is ontstaan. Daarnaast heeft de organisatie te maken met uitval vanwege privé-omstandigheden. Dit alles maakt de uitvoering lastig.

De Stadspartij vraagt of PlusOV verwacht uit de ontstane situatie te kunnen komen.

De heer Winters geeft aan de organisatie er voor een belangrijk deel al uit is gekomen. Ten aanzien van de planning zijn al flinke stappen voorwaarts gezet. Ook het aantal klachten is fors verminderd en het aantal reizigers dat wordt bediend, neemt toe. Eigenlijk had PlusOV drie weken geleden al op dit niveau willen zitten. Dat wat niet goed gaat, is heel vervelend voor degenen die het aangaat, maar hij ziet ook verbetering.

Het College acht het een goede zaak dat de fracties en de verder betrokkenen nu bijeen zijn om hierover met elkaar te spreken. Het College heeft een memo opgesteld en aan de fracties gestuurd, waarin de overwegingen vanuit het College worden gedeeld. Het College is benieuwd hoe de fracties hier tegenaan kijken.

Twee jaar geleden is PlusOV tot stand gekomen. Nu is het tijd om over de toekomst te praten: enerzijds is het momentum ontstaan omdat de DVO afloopt en anderzijds omdat een beeld moet ontstaan of de gemeente tevreden is met dit systeem. Het vraagt een goede analyse om de juiste conclusies te kunnen trekken.

Een groot deel van de personen die worden vervoerd, is kwetsbaar. De gemeente heeft een zorgplicht voor deze doelgroep. Het College is van mening dat de gekozen structuur over veel schijven loopt. Dat maakt het systeem gevoelig voor fouten. De schuld daarvoor ligt niet direct bij de organisatie PlusOV, maar is een gevolg van de destijds gekozen structuur. Deze keuze is gemaakt door de deelnemende gemeenten en daarom ligt er een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Eén van de uitgangspunten bij de start van PlusOV was, dat de kwaliteit van het vervoer omhoog moest. Daartoe zijn de voorwaarden en eisen aangescherpt. Ook is gesproken over een efficiencyvoordeel. Op dit moment blijkt dit voordeel minder dan verwacht, maar een belangrijke overweging is dat grootschaligheid een gevaar betekent voor de kwetsbare groep, die door PlusOV wordt bediend. Daarom gaat de voorkeur van het College uit naar kleinschalig vervoer, georganiseerd op lokaal niveau.

De voorzitter geeft gelegenheid tot het gesprek en geeft daartoe eerst het woord aan mevrouw Kamphuis en de heer Nijstad.

Inbreng betrokken ouders

De heer Nijstad geeft aan dat hij ouder is van een kind met een beperking. Zijn kind is voor het vervoer afhankelijk van PlusOV.

De directeur van de Daniel Den Brouwerschool, mevrouw Huiskamp, heeft een aantal punten meegegeven voor dit gesprek met het Forum.

  • Wanneer een chauffeur verlof heeft, wordt geen vervanging geregeld. Dat betekent dat er dan geen taxivervoer is voor de betrokken leerlingen.
  • Leerlingen worden te laat opgehaald en zitten te lang in de taxibus.
  • Er zijn vele wachtenden in de rij bij de klachtendienst van PlusOV. Ouders geven het na een half uur vaak op. Dit is vermoedelijk ook één van de oorzaken van het afnemende aantal klachten.
  • Steeds blijken er leerlingen niet te worden opgehaald.
  • Ook bij stagevervoer blijken er veel problemen met het ophalen of thuisbrengen van leerlingen.

Afsluitend stelt de heer Nijstad dat de meeste medewerkers bij PlusOV ontzettend hun best doen. Dat geldt ook voor de ambtelijk medewerkers bij de gemeenten. Ondanks de betrokkenheid die bij iedereen wordt gevoeld, lukt het blijkbaar niet om het systeem goed te regelen en het gewenste resultaat te bereiken.

Mevrouw Kamphuis is moeder van een leerling, die met PlusOV wordt vervoerd.

Zij is van mening dat de reactie van PlusOV richting de vervoersorganisaties erg negatief is verwoord. De ouders hebben bovendien te maken met PlusOV en niet met de vervoersorganisatie die daarachter zitten.

Degenen die bij PlusOV de telefoon bemensen, zijn weliswaar uitermate vriendelijk, maar de ouders krijgen nooit iemand te spreken die verantwoordelijkheid heeft. Dat leidt tot veel frustratie. Spreker heeft in de afgelopen weken vijf klachten ingediend. Tot op dit moment is geen van deze beantwoord.

Dankzij de inzet van individuele chauffeurs loopt het goed, naar mening van mevrouw Kamphuis.

Vragen / opmerkingen vanuit het Forum

De PvdA is het eens met een eerdere uitspraak van de heer Nijstad, dat de fracties in feite geen verstand hebben van vervoer.

Bij de start van PlusOV enkele jaren geleden, is er een zienswijze ingediend door een chauffeur uit Zutphen, waarin hij aangaf waar de problemen naar verwachting zouden ontstaan. Deze chauffeur heeft het goed gezien: PlusOV is te groots opgezet.

De PvdA hoopt de juiste informatie te kunnen vergaren om een goede beslissing te kunnen nemen.

Veel problemen worden door de chauffeurs zelf opgelost, maar hiervan wordt geen verslag gedaan.

De heer Winters bevestigt dat de meeste chauffeurs hun uiterste best doen. In sommige situaties zijn ze misschien iets té enthousiast, wat ertoe leidt dat soms niet bekend is welk kind in welke bus zit. Feit is wel dat door de oplossingsgerichte houding van de chauffeurs het aantal klachten wordt ingeperkt.

D66 informeert naar het aandeel van de gemeente Zutphen in het aantal mutaties. Voorts vraagt D66 zich af of het beter was gegaan als er niet met twee, maar met meer vervoerders in zee was gegaan.

De heer Winters licht enkele cijfers toe met betrekking tot de mutaties.

Na 12 juni zijn vanuit de gemeente Zutphen 113 mutaties aangeleverd die tot aanpassing van schema’s leiden. In dit aantal is nog geen rekening gehouden met aangepaste indicaties.

Desgevraagd licht de heer Winters toe dat de aanvraag voor leerlingenvervoer via de gemeente loopt. De gemeente levert aan PlusOV de relevante gegevens van de te vervoeren leerlingen, zoals adressen, een eventuele behoefte aan kleinschalig vervoer, rolstoelafhankelijkheid et cetera. Dit soort informatie vormt de basis voor de schema’s. PlusOV verwerkt deze schema’s vervolgens in een vervoersplan met individuele ritten. Deze ritten gaan vervolgens naar de vervoerder en die zorgen voor de communicatie naar de chauffeurs.

De heer Winters is het met het College eens, dat de menselijke maat enigszins verloren is gegaan met de wijze waarop het nu is georganiseerd. Ergens in de keten zou een schakel moeten zijn die de chauffeurs één op één kent. Dit kan een vervoerder zijn, maar in de huidige situatie kent men elkaar niet meer.

De Stadpartij is benieuwd wat het voorstel is om meer naar de menselijke maat te transformeren.

De heer Winters antwoordt dat daartoe de contracten kleiner moeten worden gemaakt en meer kleinere vervoerders zouden moeten worden gecontracteerd. Ook de kaders van de contracten zouden anders moeten zijn. De contracten zijn destijds voor twee jaar aangegaan. Dat is een korte periode, waarvoor een vervoerder als Willemsen De Koning tweehonderd chauffeurs en tweehonderd auto’s moest leveren. De partijen moeten worden uitgedaagd tot een partnerschap, maar daarvoor is een periode van twee jaar te beperkt.

De ChristenUnie is het met de PvdA eens, dat de fracties geen verstand van vervoer hebben en het probleem ook niet zomaar kunnen oplossen. De menselijke maat lijkt een voorwaarde om uit de problemen te komen. In het memo van het College wordt over de menselijke maat echter niets gezegd. De fractie vraagt zich daarom af waarom het beter zou gaan als PlusOV dit blijft doen. Voorts is de vraag hoe een aanbesteding moet worden vormgegeven vanuit het uitgangspunt om met bekende partijen te willen werken. Nergens staat hoe dit moet gebeuren.

Als Willemsen De Koning deelneemt aan de aanbesteding en deze partij blijkt het goedkoopst, dan zal weer met hen in zee moeten worden gegaan.

De SP verwijst naar scenario drie in het memo van het College, waarin wordt gekozen voor opnieuw aanbesteden, dan wel een laag er tussenuit te halen. De SP onderstreept de vragen van de ChristenUnie.

De heer Nijstad is van mening dat PlusOV een schijf is die er niet tussen hoeft te zitten. Zijn dochter wordt al jaren door Willemsen De Koning vervoerd, maar zo vaak als het de afgelopen twee jaar verkeerd is gegaan, is voordien nooit voorgekomen. Uiteraard heeft een bedrijf als Willemsen De Koning een verdienmodel; hetgeen ook nodig is vanwege de personele verplichtingen, maar in het geval van Willemsen De Koning is dat blijkbaar een beperkt verdienmodel, gezien het salaris dat de chauffeurs ontvangen. Op basis hiervan concludeert spreker dat PlusOV in feite iedereen geld kost. Spreker ziet liever dat het geld dat nu wordt besteed aan PlusOV in de toekomst ten goede komt aan de chauffeurs en wijst er op, dat de chauffeurs niet zoveel verdienen.

Vanuit het perspectief als ouder, wil spreker nog een aanvullende kanttekening maken, namelijk dat zijn kind er baat bij heeft om zoveel mogelijk met dezelfde chauffeur te maken te hebben. Dat voordeel voor de leerling mag – zijns inziens - best iets meer geld kosten.

Als de schakel van PlusOV is vervallen en de taxibedrijven het vervoer weer zelfstandig kunnen oppakken, zoals dat in het verleden ook het geval was, dan zal het niet méér geld kosten. De gemeente mag daar best wat strakker op zitten. Met PlusOV moest het goedkoper worden, maar de praktijk heeft geleerd dat deze doelstelling niet is geslaagd.

De ChristenUnie is benieuwd of de gemeente het dan goedkoper kan regelen dan PlusOV.

Het College heeft uit gesprekken met chauffeurs en ouders van kinderen geconcludeerd dat, als een rit niet goed verloopt, een leerling volledig uit het persoonlijk ritme raakt en investeringen van zorgverleners teniet worden gedaan. Dat betekent dat dit heel veel extra kosten met zich kan meebrengen.

In het kader van de uitvoering van het openbaar vervoer heeft de gemeente te maken met een aanbesteding. In de ogen van het College is de menselijke maat het beste gewaarborgd als er zo min mogelijk schijven zijn en er direct contact tussen ouder, leerling en chauffeur mogelijk is.

Het is mogelijk om de aanbesteding zo in te richten, dat niet de grote, puur winstgedreven bedrijven aan bod zijn, maar juist de kleinere bedrijven in beeld komen.

De ChristenUnie is benieuwd naar het antwoord op de vraag hoe de aanbesteding dan anders kan worden ingericht.

BewustZW kan zich vinden in het pleidooi van de ChristenUnie, maar mist in de vragen van de heer Oldenkamp een bepaalde vraag aan het College, namelijk of zij in de afgelopen maanden haar huiswerk heeft gemaakt en of de Raad na 1 november ook een zekerheid geboden kan worden dat er uit meerdere modellen kan worden gekozen.

Het College stelt dat het voorstel dat uit het memo voortvloeit een realistische optie zal zijn, die tot verbetering leidt. Het College zal geen onrealistische voorstellen voorleggen.

De ChristenUnie vraagt wanneer de Raad dit voorstel aangereikt krijgt.

De voorzitter wijst er op, dat het niet de intentie is om tijdens de vergadering van heden tot besluitvorming te komen. De fracties kunnen aan het College laten weten wat zij belangrijk vinden. Die input neemt het College mee in haar besluitvorming.

Het College zegt het advies van de fracties te betrekken bij het besluit dat het College vòòr 1 november moet nemen. Het College zal de Raad ook actief informeren over het proces.

D66 acht zorg over leerlingenvervoer een terechte zorg. De gemeente moet echter niet denken dat, als de gemeente het vervoer zelf gaat organiseren, het dan allemaal wel goed komt. Dat was destijds ook niet het geval.

D66 vraagt aan de ouders of zij het vertrouwen in PlusOV hebben opgezegd en of zij meer vertrouwen hebben in een constructie met kleinere aanbieders en een langere looptijd.

De heer Nijstad is ervan overtuigd dat de medewerkers van PlusOV erg hun best doen. De schuld moet ook niet volledig bij PlusOV worden gelegd. De gemeenten hebben dit systeem opgetuigd en daarbij is veel vervoerskennis buitenspel gezet. PlusOV hoeft wat de heer Nijstad betreft, ook niet te verdwijnen. De manier waarop het momenteel gaat, is echter niet goed.

Spreker is verbaasd dat telkens wordt gesproken over kleinere vervoerders. De vraag is wat die meer brengen dan de huidige vervoerders. Het belangrijkste is zijns inziens, dat de leerlingen op de juiste momenten keurig van A naar B worden gebracht en weer terug én dat er goed wordt gecommuniceerd. De heer Nijstad vreest een enorm overheadbeslag als de gemeente dit zelf gaat organiseren en bovendien heeft de gemeente immers geen verstand van vervoer. Bij Willemsen De Koning is die kennis wel aanwezig en daarom hoort het vervoer bij hen te liggen, zij het wellicht in samenwerking met PlusOV. Er moet door de vervoerders sowieso beter worden geluisterd naar de chauffeurs, want zij weten waar het om draait.

In de huidige situatie frustreren PlusOV en de vervoerders elkaar en de leerlingen zijn daarvan de dupe.

De Stadspartij is er geen voorstander van om de kwaliteiten van het huidige systeem met een veranderdrang weg te gooien. Het systeem kan niet zonder regiefunctie. Spreker is benieuwd hoe het College denkt dit als gemeente zelf te kunnen doen. De Stadspartij roept het College op de adviezen van de heren Winters en Nijstad serieus in de overwegingen mee te nemen.

De VVD wil meer duidelijkheid alvorens als fractie een standpunt te kunnen innemen. De fractie staat sceptisch tegenover een variant waarbij de gemeente het vervoer zelf gaat regelen en benadrukt dat dit niet het gemeentelijk kennisgebied is. Het voorstel van het College gaat hier toch deels van uit en de vraag is of dit organisatorisch wel mogelijk is.

De SP heeft het voorstel zo gelezen dat de gemeente het vervoer niet zelf gaat regelen, maar alleen de aanbesteding gaat uitschrijven.

Het College verduidelijkt dat de gemeente het vervoer inderdaad niet zelf gaat uitvoeren, maar dat het College voorstelt een aanbesteding uit te schrijven naar lokale vervoerders. De regiefunctie dient bij de vervoerder te liggen.

De ChristenUnie stelt vast dat er niet zoveel lokale vervoerders zijn en vraagt aanvullend of het College al met PlusOV in gesprek is gegaan over de menselijke maat.

Het College antwoordt dat daar niet specifiek over is gesproken.

De VVD refereert aan het besluit van de gemeente Apeldoorn om uit PlusOV stappen. Deventer overweegt ditzelfde besluit te nemen. De vraag is hoe het College aankijkt tegen de toekomst van PlusOV als deze gemeenten zich beide terugtrekken.

De VVD informeert naar een kostenindicatie als de gemeente Zutphen het leerlingenvervoer zelf gaat regelen.

Het College stelt dat het een misvatting is dat de gemeente Apeldoorn heeft besloten te stoppen met PlusOV. Apeldoorn wil juist eenzelfde richting op als het College in haar memo voorstelt door PlusOV te handhaven en het vervoer kleinschaliger op te pakken. Deventer maakt echter wel de overweging om volledig met PlusOV te stoppen.

D66 suggereert om hierin met de gemeente Voorst op te trekken. Zodoende kan er nog steeds sprake zijn van een zekere – kleine – regionale benadering.

Het College acht dit een mogelijke denkrichting, die bespreekbaar is. Als een aantal gemeenten besluit om het routegebonden vervoer, zoals het leerlingenvervoer, niet meer door PlusOV te laten uitvoeren, dan zou gezamenlijk met een andere gemeente de aanbesteding kunnen worden opgepakt. Dan blijft nog steeds sprake van kleinschaligheid, maar kan wel van aanbestedingsvoordelen worden geprofiteerd. Na november wordt bekend wat de andere gemeenten hebben gekozen en wat de toekomstmogelijkheden voor PlusOV zullen zijn.

Burgerbelang is geschrokken van de wijze waarop de heer Winters spreekt over Willemsen De Koning. Er wordt nu in oplossingen gedacht, waarbij het voornamelijk om kosten gaat, maar spreker vraagt zich af wat er gebeurt als een aantal grote gemeenten uit PlusOV stapt.

De PvdA stelt dat het er niet om gaat dat het goedkoper moet worden, maar wel dat het vervoer kwalitatief goed wordt uitgevoerd in het belang van de betreffende kinderen.

Burgerbelang is benieuwd wat het uittreden van een aantal grote gemeenten betekent voor de vervoerskwaliteit van de betrokken kinderen.

De heer Winters stelt dat de start van het leerlingenvervoer en het Jeugdwetvervoer een piekbelasting bij PlusOV veroorzaakt, die nauwelijks kan worden opgevangen. Er wordt al wel gewerkt aan een aanbestedingsstrategie voor de vervoersstromen die bij PlusOV blijven. Daarin speelt de menselijke maat een rol, maar ook partnerschap en coproductie. PlusOV wil hierin gezamenlijk met de vervoerder optrekken, met name in de maand voor de start van het leerlingenvervoer en in de eerste maand van het leerlingenvervoer, zodat de vervoerder ook een bijdrage kan leveren aan de totstandkoming van de planning, het oplossen van knelpunten en het beantwoorden van vragen en klachten.

De piek die er nu in de zomerperiode was, is voor PlusOV te groot. Als de grote gemeenten besluiten geen gebruik meer te willen maken van het routegebonden vervoer door PlusOV, dan blijft de helft van het aantal klanten over. Dit aantal klanten kan vervolgens beter bediend worden. Desgevraagd geeft de heer Winters aan, dat hij de kwaliteit van het vervoer kan garanderen als de grote gemeenten eruit stappen.

GroenLinks vraagt of de aangenomen motie, met betrekking tot het digitaliseren van het proces, in alle gevallen nog kan worden uitgevoerd.

Het College antwoordt bevestigend.

Burgerbelang vraagt of de ouders en de scholen nog in kwaliteit blijven geloven als de regio’s kleiner worden.

Mevrouw Kamphuis heeft daar twijfels bij. Minder ritten zal leiden tot minder personeel en daarmee minder capaciteit. Zij heeft geen vertrouwen dat het in de toekomst beter zal gaan. De stap die de gemeente Apeldoorn nu zet, kan spreker ook niet rijmen. Als ouder ben je geen klant van PlusOV, want dat is immers de gemeente. Daardoor bestaat er ook geen relatie met PlusOV.

De heer Winters stelt dat in Nederland het overgrote deel van de gemeenten het leerlingenvervoer zelf regelt. In het verleden heeft Zutphen dat ook gedaan. De situatie is anders geworden, want sinds de komst van PlusOV is de gemeente ook verantwoordelijk geworden voor het Jeugdwetvervoer en het dagbestedingsvervoer. Dat totaal mag als een uitdaging worden gezien.

De kracht van het publieke regiemodel ligt met name op het vlak van mobiliteitsontwikkeling van personen in het vraagafhankelijk vervoer en in het dagbestedingsvervoer; dat ligt niet zozeer bij het leerlingenvervoer en het Jeugdwetvervoer.

De heer Winters heeft bedenkingen bij de keuze die de gemeente Apeldoorn nu overweegt om vraagafhankelijk vervoer te beleggen bij PlusOV en het routegebonden vervoer elders. In de uitvoeringspraktijk blijkt dat de combinatie leerlingenvervoer en dagbestedingsvervoer niet optimaal is en tot veel klachten leidt. Er wordt veel geredeneerd vanuit efficiency en er rijden nu inderdaad zestig auto’s minder rond dan vorig jaar, maar de vraag is of het werkelijk goedkoper is geworden.

Het aanbestedingsinstrument helpt niet bij het verbeteren van de positie van de chauffeurs, want daarmee wordt voornamelijk gekeken naar de prijs. Zelfs de FNV blijkt niet bij machte een redelijke cao voor de chauffeurs te realiseren. In de verbetering van de positie van de chauffeurs heeft de vervoerder een belangrijke rol. PlusOV is niet in positie om daar op een andere of betere manier sturing aan te geven. De enige manier om de chauffeurs een goede positie te geven, is door hen een vast contract aan te bieden.

De heer Winters beaamt dat er met PlusOV een schijf extra in de keten is gekomen. De vraag is of PlusOV eruit zou moeten als er een schijf tussenuit moet worden gehaald.

De PvdA vraagt of het mogelijk is om de vervoerstromen te scheiden tijdens de periode van piekbelasting, wanneer de scholen weer beginnen.

De heer Winters zegt dat die lijn ook is ingezet, maar de contracten voor vraagafhankelijk vervoer en routegebonden vervoer zorgen wel voor beperkingen om met capaciteit te schuiven tussen de verschillende vervoersstromen. Een extra vervoerder in dezen zou een oplossing bieden.

De voorzitter vraagt wat de fracties willen meegeven aan het College.

De SP spreekt een voorkeur uit voor optie 3, met de kanttekening dat de fractie zorgen heeft bij een systeem van aanbestedingen, waarbij bedrijven winst willen maken. De SP roept het College daarom op te kijken naar alternatieven voor het huidige aanbestedingssysteem.

De ChristenUnie roept op in gesprek te gaan met PlusOV over consequenties, regie en valkuilen en daarnaast in gesprek te gaan met de vervoerders om ideeën te genereren. De uitkomst van deze gesprekken zou vervolgens als input moeten dienen voor de aanbesteding.

Het CDA vindt de vele mutaties, waar PlusOV over spreekt, opvallend. Belangrijk is, dat er een partij is die hiermee kan werken. Bij aanbesteden is het niet mogelijk om de kleine partijen voorrang te geven. Spreker suggereert om het idee van een coöperatie te overwegen.

Het CDA sluit zich aan bij de oproep om te kijken naar samenwerkingen met andere gemeenten, die de kwaliteit omhoog kunnen brengen. Het CDA neigt naar scenario 3, maar zet kwaliteit voorop.

GroenLinks vindt het lastig om te adviseren. De fractie heeft het beste gevoel bij scenario 3, maar wil eigenlijk vooral zekerheid krijgen dat de situatie zal verbeteren.

Burgerbelang vindt scenario 3 aanlokkelijk. Misschien is dat ook wel een goede optie, maar alvorens daartoe over te gaan moet het College zoeken naar verbinding. Hiertoe moet het College met alle betrokken partijen om tafel gaan om te kijken wat er in de regio gebeurt en wat er gebeurt ‘in de wereld van PlusOV’. Misschien kan met kleinschaligheid inderdaad een betere kwaliteit worden gerealiseerd.

De VVD roept het College op te kijken of eventueel veranderingen kunnen worden aangebracht in het systeem van PlusOV en in de rol van de vervoerders. Ook al staat goed vervoer voor de kinderen bovenaan, het kostenplaatje dient ook in ogenschouw te worden genomen, gezien de huidige bezuinigingsopgave van de gemeente.

De PvdA is voorstander van scenario 3. De fractie roept op de chauffeurs te betrekken bij de gesprekken. Immers, de praktische kennis zit bij de chauffeurs.

BewustZW durft te veronderstellen dat PlusOV is mislukt. Teruggaan naar de basis betekent voor BewustZW terug naar de gemeente, die op basis van contracten het vervoer in de markt zet. Kwaliteit, zorgplicht en kleinschaligheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten.

Een zorgpunt is dat er vòòr 1 november helderheid moet komen, terwijl er in een black box wordt gesproken. Spreker vindt het daarom lastig om in dezen een advies te geven en vindt het vreemd dat de Raad in de afgelopen maanden niet beter is meegenomen in dit dossier.

BewustZW beschouwt het als een opdracht van het College om vòòr 1 november de Raad bijeen te roepen om dit onderwerp te bespreken. De Raad heeft eerder gevraagd om een evaluatie, maar dit is telkens uitgesteld en inmiddels lijkt het last minute.

D66 vindt het lastig om een scenario te kiezen en memoreert dat het vroeger ook niet allemaal beter was. Juist dat maakt de keuze lastig.

Scenario 3 lijkt het meest sympathiek, maar de fractie roept op om toch éérst het gesprek aan te gaan met PlusOV over de mogelijkheden van een kleinere regio en met de twee vervoerders over de vraag hoe zij kunnen garanderen dat het wél goed gaat.

Voorts is D66 benieuwd wat de mogelijkheden en effecten zijn als het contract met PlusOV wordt opengebroken en dat betreft dan met name het scheiden van de verschillende doelgroepen.

D66 roept het College op om met een financieel dekkend onderbouwd plan te komen waarbij kwaliteit voorop staat. Hierover kan dan een gezamenlijk gesprek worden gevoerd.

De voorzitter sluit het Forum om 20.35 uur.

Advies

Advies gegeven er volgt geen verdere behandeling

Behandeld in Forum van 29 oktober 2018 Naar boven

Toelichting griffie

Forum 29 oktober 2018

Op verzoek van de fracties van GroenLinks, Burgerbelang, D66 en PvdA vindt een extra Forumvergadering plaats over het vervolg van PlusOV, voorafgaand aan besluitvorming in het college hierover. De toelichting van de genoemde fracties op dit verzoek en een eerste reactie van wethouder Ten Broeke zijn opgenomen bij de bijlagen.

Forum 8 oktober 2018

De gemeente Zutphen maakt sinds 2016 gebruik van de diensten van PlusOV voor vraagafhankelijk- en routegebonden vervoer (voorheen bekend als o.a. Regiotaxi, Leerlingenvervoer, WMO). De lopende dienstverleningsovereenkomst voor het verzorgen van dit vervoer eindigt per augustus 2019. Voor 1 november 2018 moet de gemeente duidelijkheid geven richting PlusOV over het al dan niet willen verlengen van deze overeenkomst.
Om een goede afweging te kunnen maken wil de raad in een breed en open gesprek alle benodigde informatie op tafel krijgen.

Allereerst zal PlusOV daarom de gelegenheid krijgen het recentelijk beschikbaar gekomen evaluatierapport te presenteren. Bij het aangaan van de overeenkomst met PlusOV zijn uitgangspunten geformuleerd en werden doelen beoogd. Hierop wordt nu teruggekeken.

Na deze presentatie geeft het college een toelichting op het aan de raad gezonden memo, waarin via drie scenario’s de denkrichtingen van het college worden voorgelegd.

Vervolgens vind het door de raad gewenste open gesprek plaats. Deelnemers aan dit gesprek zijn:

  • Vertegenwoordiger van PlusOV
  • Twee ouders van kinderen die gebruik maken van routegebonden vervoer
  • Eén leerkracht van een school die veel kinderen heeft die door PlusOV worden vervoerd.

Aan het eind van de vergadering zal de voorzitter alle fracties vragen om kort de door hen gewenste insteek voor de toekomst van het vraagafhankelijk- en routegebonden vervoer kenbaar te maken richting het college. Juridisch is het aan het college om een besluit te nemen. Het college heeft aangegeven veel waarde te hechten aan het oordeel van de raad.

Naast de presentatie en het memo met bijlagen is ook brief E01 van de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 5 november 2018 beschikbaar om in het gesprek te worden betrokken.

Raadsadviseur: G.A.J. Winters

Datum 29-10-2018 Tijd 19:00 - 20:00
Zaal
Warnsveldzaal
Behandeling
Adviserend
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
P.I. Ackermans
Griffier
B.M. Duizer
Aanwezig namens Naam
GroenLinksI Kleinrensink
SPG.J.N. Müller
PvdAF.J.G.M. Manders
BurgerbelangH.J.M Verschure
D66Y.J.A. ten Holder
VVDJ Lok
CDAK.M. van Wamel
StadspartijM Wesselink
BewustZWA.W. Jansen
ChristenUnie

Verslag van de vergadering

De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom. Zij stelt voor eerst de vragen aan de wethouder te inventariseren, daarna het onderlinge debat te voeren en tot slot per fractie een advies aan het college te formuleren.

GroenLinks: We hebben vertrouwen in de wijze waarop het college een vervolg wil geven aan PlusOV. We vragen aandacht voor met name het vervoer voor de kinderen en de financiële consequenties van de keuze voor het vervolg.

Burgerbelang: Goed vervoer voor de kinderen is ons grootste zorgpunt. Kan de wethouder aangeven welk advies hij zijn collega-wethouders geeft? De financiële consequenties van de keuzes zijn niet inzichtelijk. Kunnen we op een later moment een definitieve keuze maken over PlusOV?

D66: In de fractie zijn zorgen over de denkrichting van het college. Dat heeft onder andere te maken met het ontbreken van een financiële onderbouwing. Is er gedacht aan en gevraagd om uitstel van de beslistermijn van 1 november? De fractie hoopt dat de wethouder open staat voor het gesprek en het collegebesluit weloverwogen wordt genomen.

PvdA: De fractie heeft de overtuiging dat de zorgen die zijn uitgesproken worden gedeeld door het college. Het belang van de kinderen staat voor de fractie voorop.

Stadspartij: De gemeente Voorst blijft bij PlusOV met een aantal eisen en richtlijnen. Kan de wethouder daarop ingaan? De fractie heeft vorige keer aangegeven dat zij niet enthousiast is over scenario 3 en dat is nog steeds zo.

CDA: Hoe verhoudt de kwaliteit van de dienstverlening zich tot de financiële consequenties?

VVD: Hoe wordt de waarschijnlijke vervolgstap, een aanbesteding, organisatorisch vormgegeven? Heeft de gemeente daar de slagkracht voor? Op welke termijn kunnen we een indicatie van de kosten verwachten?

BewustZW: In de media zijn stellige berichten verschenen dat Zuthpen haar keuze al heeft gemaakt. Zijn er afspraken gemaakt tussen PlusOV en de gemeenten? Heeft het college al een standpunt kenbaar gemaakt aan PlusOV?

College: Bedankt voor de vragen, ook mijn waardering voor de inzet van de raad.

Mijn advies aan het college wordt mede bepaald door de opbrengst van 8 oktober en de opbrengst van deze vergadering. Op 8 oktober heeft een groot gedeelte van de fracties zich uitgesproken voor scenario 3. Als het in deze vergadering niet helemaal anders loopt, zal dat ook het advies zijn aan het college.

Het moment van besluitvorming over PlusOV op 1 november ligt vast. Besluitvorming is al eens uitgesteld en dat kan niet opnieuw, vooral door de tijd die nodig is voor een goede aanbesteding.

Burgerbelang: Het is te betreuren dat niet bekend is wat het kost om uit PlusOV te stappen. Dit lijkt op een haastige beslissing.

D66: Is het verplicht om 4 jaar met PlusOV door te gaan, als we nu niet uittreden? Is gekeken of deze verlenging korter kan zijn?

College: Het was ondoenlijk voor 1 november een financieel plaatje op te stellen, omdat onbekend is waar de negen verschillende gemeenten voor kiezen.

Een verlenging van ten hoogste twee jaar is ter sprake geweest, maar gekozen is voor vier jaar. Wanneer de termijn te kort is, wordt het lastig voor vervoerders investeringen te doen en een partnerschap aan te gaan.

D66: Het financiële risico is groot. PlusOV draait voor 80 procent en als gemeente zijn we zoekende in control te komen. Wordt bij aanbesteding gedacht aan één vervoerder of meerdere?

College: De aantallen ritten in het routegebonden vervoer zijn relatief klein. In termen van aanbesteding gaat het om een klein perceel. Het zou in dat kader mooi zijn als er afspraken met één vervoerder gemaakt kunnen worden.

BewustZW: Wordt er ook gedacht aan deelcontracten? Er kan ook een nieuw afwegingsmoment worden ingebouwd, na 2 jaar bijvoorbeeld.

GroenLinks: Is het mogelijk de raad, en ook de ouders, te blijven betrekken bij het verdere traject?

College: Een goed idee om met elkaar in gesprek te blijven. Laten we na 1 november kijken hoe we dat het beste vorm kunnen geven.

In antwoord op de eerdere vragen; Voorst gaat inderdaad door met PlusOV onder voorwaarden. De situatie is daar wel volkomen anders. Het gaat om een veel kleiner aantal ritten en er waren weinig klachten in deze gemeente.

D66: Is het bekend hoeveel klachten er waren in de periode voor PlusOV?

College: De precieze aantallen zijn niet bekend, maar het aantal klachten is sinds de constructie met PlusOV schrikbarend toegenomen.

Het antwoord op de vraag over de relatie tussen kwaliteit en de kosten is dat beide belangrijk zijn. Het gaat om een plicht van de gemeente dit vervoer zorgvuldig te regelen, en het college ziet het als haar taak de kosten niet de pan uit te laten rijzen. Wanneer de gemeente zelf een contract met een vervoerder kan afsluiten, krijgen we meer grip op de kosten.

De invulling van de aanbesteding is later aan de orde.

In het bestuur van PlusOV is afgesproken dat een registeraccountant na 1 november het financiële plaatje gaat opstellen. Daarmee hebben we een eerste indicatie van de kosten. De raad wordt hierover geïnformeerd.

VVD: Heeft de ambtelijke organisatie voldoende slagkracht?

College: We betrekken nadrukkelijk advies van deskundigen. Het ligt voor de hand om wat betreft het aanbestedingsproces samen te werken met Apeldoorn en mogelijk Deventer. Wanneer PlusOV en een aantal gemeenten afzonderlijk en tegelijk op de markt komen, kunnen vervoerders de vragende partijen tegen elkaar uitspelen.

Zutphen heeft nog geen keuze gemaakt. Ook binnen het bestuur van PlusOV zijn geen afspraken gemaakt. Iedere gemeente moet zelf tot een beslissing komen.

BewustZW: De berichtgeving in de pers is anders. Dat zorgt voor ruis bij ouders en kinderen. Als de berichtgeving verkeerd was, had het college een bericht kunnen uitdoen.

College: Het is goed als media in vrijheid hun werk kunnen doen. Het college had geen behoefte te reageren op berichtgeving.

D66: De fractie is nog niet zeker dat scenario 3 de beste oplossing biedt. Het evaluatierapport belicht ook positieve kanten en elders werkt deze opzet wel goed. Het uitgangspunt om schotten tussen regelingen weg te nemen lijkt ons goed.

College: Het evaluatierapport gaat over PlusOV sinds de start. Wat ontbreekt in het rapport is het uitgangspunt dat het samenvoegen van verkeersstromen 5 procent efficiencyvoordeel zou moeten opleveren. Daarvan is niets gebleken.

PvdA: Hoe kijkt de wethouder aan tegen het instellen van een werk- of taakgroep waarvan ouders en chauffeurs deel uitmaken?

College: Laten we nog even puzzelen op een precieze vorm van optimaal overleg. We moeten waken voor een overlegstructuur met allerlei groepjes.

Burgerbelang: De vier fracties die om agendering hebben gevraagd, hebben een motie in voorbereiding. In deze motie wordt het college gevraagd met chauffeurs en ouders in overleg te gaan om het leerlingenvervoer optimaal te regelen. Andere fracties zijn welkom zich aan te sluiten.

De voorzitter vraagt de fracties tot slot een advies aan het college mee te geven.

Stadspartij: Maak een keuze voor de langere termijn. De fractie is er voorstander van binnen de organisatie van PlusOV te blijven.

GroenLinks: De fractie kiest voor scenario 3 in combinatie met betrokkenheid van belanghebbenden door middel van een werkgroep.

CDA: Kwaliteit moet voorop staan. De fractie kan scenario 3 steunen en staat positief tegenover een werkgroep.

SP: De voorkeur van de fractie ligt nog steeds bij scenario 3. Gelet op de kostenstijgingen van de afgelopen paar jaar is het goed te zoeken naar alternatieven.

Burgerbelang: Scenario 3 heeft de voorkeur, met oog voor de kinderen waar het om gaat.

VVD: Voor de fractie is het belangrijk de vinger aan de pols te houden met betrekking tot de kosten. Scenario 3 heeft de voorkeur.

PvdA: Met de kanttekening dat wij als raad geen verstand hebben van vervoer, lijkt scenario 3 ons de beste optie.

BewustZW: PlusOV is mislukt. Een halfbakken scenario 3 is geen optie. Waarom niet terug naar het verleden? De gemeente kan het zelf doen en zorgen dat het vervoer dichter bij de mensen staat.

SP: Bedoelt u dat de gemeente taxichauffeurs in dienst moet nemen?

BewustZW: Wellicht kunnen werklozen op contractbasis aan de slag.

D66: Voor onze fractie is de onderbouwing van scenario 3 onvoldoende. Nu we nog geen idee hebben van wat dat gaat kosten, pleiten wij voor uitstel van het besluit om uit te treden en nader overleg en uitwerking van de plannen.

PvdA: Juridisch is het niet mogelijk het besluit uit te stellen.

D66: Is dat echt zo? Waarschijnlijk is er meer mogelijk dan nu lijkt. Het is te kort door de bocht om alle gedane investeringen nu overboord te zetten.

College: Ik beluister veel steun voor de denkrichting die het college heeft voorgesteld. Ook de andere geluiden zal ik morgen in het college vermelden.

Wanneer we op 30 oktober in het college geen besluit nemen, is het risico groot dat we voor de komende 4 jaar vastzitten aan PlusOV. Daarom wordt op 30 oktober een besluit genomen.

De voorzitter bedankt alle deelnemers voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Advies

Advies gegeven er volgt geen verdere behandeling