Pagina delen

Forumverslag 24-09-2020

Programmabegroting Zutphen 2021-2024 (24-09-2020)

Datum 24-09-2020 Tijd 19:00 - 22:00
Zaal
Burgerzaal
Behandeling
Oordeelsvormend
Openbaarheid
Openbaar
Voorzitter
H.W. Hissink
Griffier
M.J.E. van den Berg-Platzer
Aanwezig namens Naam
GroenLinksD. Logemann en H Krans
SPE. Müller en G.J.N. Müller
PvdAF.J.M. Heitling
BurgerbelangE Yildirim en M.G.S. Siemes
D66Y.J.A. ten ten Holder en R.G.M. Rutten
VVDG. Peteroff en J Lok
CDAG.H. Brunsveld
StadspartijG.J.H. Pelgrim
BewustZWA.W. Jansen en A. Verwoort
ChristenUnieA. van Dijken
Kies Lokaal Zutphen WarnsveldP.I. Ackermans en A Menkveld

Verslag van de vergadering

De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen van harte welkom. Hij schetst het kader van het Forum. Het overleg van heden betreft een vervolg op het voorjaarsgesprek op 26 juni 2020. Het doel van dit Voorjaarsgesprek was het ophalen van informatie en geïnformeerd worden door het College. Toen is gestart met een debat over de uitgangspunten van de begroting.

Vanavond krijgt dit gesprek een vervolg in een najaarsgesprek. Tijdens de raadsvergadering van 9 november zal de raad besluiten over de programmabegroting.

De voorzitter schetst de opzet van de Forumbijeenkomst.

Het College presenteert de programmabegroting, de dilemmanotitie en de bezuinigingen. De bespreking vindt in blokken plaats. In ieder blok verzorgt een van de portefeuillehouders een presentatie, waarna het Forum de gelegenheid krijgt vragen te stellen.

De voorzitter geeft het woord aan wethouder Matser.

Het College geeft aan, dat is gewerkt aan een structureel sluitende, realistische en betrouwbare begroting binnen de kaders die door de raad zijn meegegeven. Daarbij dienen, in het vervolg op eerdere bezuinigingen, lastige keuzes te worden gemaakt. Een wethouder wil diens idealen graag verwezenlijken, maar de huidige opdracht is gericht op bezuinigen en versoberen in een kort tijdsbestek. Dat heeft z’n impact op mensen.

Er wordt al twee jaar een beroep op het Rijk gedaan om structurele middelen te bieden en te helpen met de bezuinigingsopdracht. Dit heeft echter uitsluitend geresulteerd in incidenteel geld en daar kan moeilijk mee worden gerekend in het kader van een structurele begroting. Ook nu zal het College een dringend verzoek op het Rijk doen om structurele middelen te bieden om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Dit is in het belang van de inwoners, die de gevolgen zullen ervaren van de bezuinigingen in zorg en versobering van de ondersteuning; ook zal dit merkbaar zijn in lastenverzwaring.
Het grote bezuinigingsplan dat in 2018 is opgesteld is grotendeels gerealiseerd in de jaren die hierop volgden. De raad is hiervoor in positie gebracht.

Daarnaast is hard gewerkt aan interne beheersing. Dit is van belang om realistisch te kunnen begroten en te ramen. Wat dit betreft, zijn de verbeteringen inmiddels zichtbaar.

Conform de financiële kaders van de raad heeft het College een structureel sluitende begroting aangeleverd.

De algemene reserve moet op peil komen. Volgens de normen betreft dit een bedrag van 8,5 miljoen euro. De koers van het College is om de coronamaatregelen en -effecten afzonderlijk in beeld te brengen, omdat de verwachting is dat deze voor honderd procent door het Rijk worden gedekt.

Het College kiest voor de drieslag ‘bezuinigen, samenwerken, investeren’. Deze drieslag heeft te maken met het feit dat het College de stad ‘niet op slot wil zetten’. Er moet blijvend worden geïnvesteerd.

Het College kiest voor een weerstandsratio van 1,5. Dat is vijf procent van het begrotingsvolume.

De wethouder licht toe, dat de Dilemmanotie digitaal enigszins is aangepast op basis van de meest actuele cijfers, maar dit doet niets af aan de dilemma’s .

Aan de begroting 2021 wordt inmiddels een aantal maanden gewerkt. In het kader van realistisch ramen is op de verschillende afdelingen gekeken naar de veranderingen en bezien waar een bezuinigingsslag kan worden gemaakt binnen spoor 2. Over alle afdelingen heen komt de begroting, uitgaande van realistisch ramen, uit op een dekkingstekort van drie miljoen euro. Om structureel sluitend te kunnen begroten, moet er dus drie miljoen worden bezuinigd.

Via de presentatie worden de oorzaken van de tekorten geschetst en worden vervolgens de bedragen van de begroting op hoofdlijnen getoond. Aansluitend wordt weergegeven welke maatregelen worden genomen en wat de effecten daarvan zijn op de algemene reserve. Het bedrag van negen miljoen euro is het eindbedrag van de algemene reserve in 2024.

D66 is benieuwd wat er achter de cijfers zit. Gevraagd wordt of het hierbij gaat over inhoudelijke besparingen of om getalsmatige besparingen.

Het College licht toe dat er een massieve inhoud achter de cijfers zit.

GroenLinks vraagt waar het College het vertrouwen op baseert, dat het Rijk de kosten voor de gevolgen van de coronacrisis volledig vergoedt.

Het College zegt daarvan uit te gaan. Het woord ‘vertrouwen’ heeft de wethouder niet in de mond genomen.

De VVD vraagt of het College ook scenario’s uitdenkt, voor het geval het Rijk de coronakosten slechts deels dekt.

Het College adviseert de bespreking van de septembercirculaire af te wachten, zodat deze vraag in perspectief kan worden bezien. Wat betreft de scenario’s zou het College niet weten, waar verder nog geld vandaan gehaald kan worden. De enige resterende mogelijkheid is inkomstenverhoging via de OZB of te putten uit de algemene reserve.

Kies Lokaal hoort duidelijk de zorg van het College, zeker als het gaat over de rijkssteun. De fractie acht het geen wenselijke optie om de oplossing te zoeken via de OZB. Dit leidt tot de vraag of Zutphen afstevent op een artikel 12 status.

Het College acht een artikel 12 status een ongewenst scenario. Op basis van de nu gepresenteerde begroting, die structureel sluitend is en een oplopende reserve laat zien, is het artikel-12-risico nog niet in beeld. Als de gemeente zuinig blijft opereren en structureel sluitende begrotingen kan blijven presenteren, dan kan dit worden voorkomen.

D66 informeert naar de visie achter de presentatie. Het College heeft gekozen voor de inhoudelijke lijn, waarbij economie voorop wordt gesteld. Daarbij gaat het vooral om het versterken van de sociaaleconomische kracht en het versterken van de economie. De rode draad in de begroting is gericht op lastenverzwaring en versobering van voorzieningen. Afgevraagd wordt waarom het woordje ‘sociaal’ tussen accolades staat.

Het College is deze schrijfwijze niet opgevallen.

In de begroting 2021 gaat het voor 2/3 deel over lastenverzwaring en voor 1/3 deel over versobering van voorzieningen; dat is dan niet uitsluitend gericht op het sociale vlak, maar ook op andere vlakken. Het College kiest voor het drieluik van ‘versoberen, samenwerken en investeren’. Investeren is nodig om financieel-economisch sterker te worden. Op het sociaaleconomisch sterker worden, wordt nog nader ingegaan.

Burgerbelang stelt dat veel gemeenten worstelen met een tekort aan financiën. De gemeente Oldenzaal is samen met Twentse gemeenten aan het lobbyen in Den Haag om bepaalde zaken uit de Wmo te halen. Het profiel van Zutphen komt redelijk overeen met dat van Oldenzaal. Burgerbelang is dan ook benieuwd hoe het College aankijkt naar de mogelijkheden om hierin gezamenlijk op te trekken. De fractie vraagt zich af of Zutphen ook een dergelijke brandbrief naar Den Haag kan sturen.

Het College stelt dat uiteraard wordt gekeken naar samenwerkingsmogelijkheden. In de CleanTech regio gebeurt dat al op een goede manier en ook wordt hierin opgetrokken met andere gemeenten. Tevens wordt met de provincie veel kennis uitgewisseld.

Er is al veel geprobeerd om Minister Ollongren tot daden aan te zetten.

Het is aan de raad om met elkaar in overleg te treden en goed te kijken welke koers Zutphen moet varen. Het College hecht veel waarde aan het vasthouden aan een structureel sluitende begroting.

(De heer van Dijken ChristenUnie arriveert om 19.25 uur.)

De SP sluit zich aan bij de vraag van D66 waarom het woord ‘sociaal’ tussen haakjes staat.

Naar de mening van de SP verbloemt de titel ‘Economie voorop’ wat het College daadwerkelijk wil. De fractie stelt dat de economie ten dienste moet staan aan de samenleving en niet andersom.

Een collectieve aanpak richting Den Haag zou - volgens de SP - wel degelijk effect kunnen hebben. Gesuggereerd wordt om gezamenlijk met meerdere gemeenten een protestbegroting in te dienen. De SP vraagt of het College bereid is om een collectieve aanpak te overwegen middels het indienen van meerdere protestbegrotingen.

Het College antwoordt uiteraard bereid te zijn om na te denken over de mogelijkheden, zeker als de kans van slagen toeneemt. Naar aanleiding van de bespreking van de dilemma’s, die bij deze begroting worden gepresenteerd, zal het College bezien wat de mogelijkheden in dezen zijn.

De afgelopen vier jaar heeft het Kabinet, naar aanleiding van toenemende protesten van wethouders, de gemeenten ondersteunt met incidentele baten. Structureel is er bezuinigd, terwijl structureel taken naar lagere overheden zijn overgegaan. Spreker verwacht dat t het Rijk protestbegrotingen zal negeren, wanneer deze niet door minstens de helft van de Nederlandse gemeenten worden ingediend. Het College is bereid om te bezien welke mogelijkheden er zijn.

De PvdA stelt dat de provincie Gelderland één van de rijkste provincies van Nederland is en vraagt wat van die zijde kan worden verwacht.

Het College is in gesprek met de provincie Gelderland. De provincie stelt zich op het standpunt dat de liquide middelen snel besteed zijn met een besluit om de gemeenten financieel te gaan helpen. De provincie kiest voor gericht investeren, het liefst met investeringen, die op enig moment terugvloeien. Aan echt noodlijdende sectoren zal de provincie wel incidenteel steun bieden. Voorts kijkt de provincie vooral naar de toegevoegde waarde van investeringen en is niet genegen om structureel geld aan noodlijdende gemeenten over te maken.

De PvdA concludeert dat de provincie een afwachtende houding inneemt en vraagt of het zin heeft om met collega-gemeenten op te trekken om de provinciebestuurders bewust te maken van de financiële realiteit van de gemeenten.

Het College constateert een consistente houding bij de provincie. Met nagenoeg alle wethouders heeft een gesprek met de provincie plaatsgevonden, waarbij de provincie heeft gesteld te geloven in gerichte investeringen en niet in het structureel ondersteunen van gemeenten gedurende meerdere jaren. Wat dit betreft, blijkt geen ruimte voor onderhandelingen.

Het CDA vraagt of het College inzicht heeft in het aantal gemeenten dat voornemens is een protestbegroting in te dienen.

Het College heeft daar geen zicht op. Er is door een aantal gemeenten wel uitstel gevraagd voor het indienen van de begroting.

De voorzitter geeft het woord aan burgemeester Vermeulen ten behoeve van een mededeling.

Burgemeester Vermeulen deelt mee dat het corona Forum op maandag 28 september doorgaat.

15 oktober staat gepland als reservedatum voor de vragen, die op 28 september niet kunnen worden beantwoord.

De voorzitter geeft het woord aan wethouder De Jonge.

Het College geeft aan, dat het niet goed lukt om, met name bij Jeugd, het financiële gat te dichten. Dat is betreurenswaardig, want dit tekort wordt veroorzaakt door nieuwe taken, zonder dat daar financiering vanuit het Rijk tegenover staat. Ook voor de extra loonkosten vanwege de cao-veranderingen wordt de gemeente niet volledig gecompenseerd. Binnen het jeugddomein worden verantwoordelijkheden verschoven naar derden, waardoor de gemeente ook een deel moet opvangen. Daarnaast is er een autonome stijging van het aantal jeugdigen met een jeugdzorgindicatie. Terwijl er goede stappen worden gezet in het realiseren van bezuinigingen, blijft het tekort even groot. Er zijn wel mogelijkheden om het tekort verder terug te dringen. Het College is, ondanks dit alles, wel trots op de voorliggende begroting, want het College heeft gekozen om de sociale infrastructuur, inclusief het voorveld, te gaan versterken. De tekorten in het sociaal domein worden niet teruggedrongen als er niet blijvend wordt geïnvesteerd in versterking van de sociaaleconomische kracht van de inwoners, zodat de hulpbehoevendheid kan worden afgebouwd. Dat is een belangrijke opgave om meer grip te krijgen op de financiën. Dit gebeurt in partnerschap met de juiste partijen. Op die manier wordt er niet alleen bezuinigd, maar is ook sprake van ontwikkeling.

Een andere mogelijkheid om te bezuinigen, is het terugdringen van de residentiele zorg en het aanbieden van andere passende vormen van zorg. De eerste stappen hierin zijn reeds gezet.

Ook zijn voorzichtige stappen gezet in het aanbieden van jeugdzorg in het onderwijs. Dit geeft meer rust voor de kinderen en deze mogelijkheid zal verder worden uitgebouwd.

Daarnaast wordt, in samenwerking met het onderwijs, gewerkt aan het terugdringen van het aantal dyslexieverklaringen en de bijbehorende hulptrajecten. Ook het inrichten van buitenschoolse opvang met jeugdhulp wordt als een mogelijkheid gezien voor kostenbesparing. Bovendien ontstaat hierdoor een voorziening, die laagdrempelig en dichtbij opvang realiseert.

Op allerlei manieren wordt, samen met de verschillende partners, getracht om maatwerkvoorzieningen terug te dringen; dit vertaalt zich in bezuinigingen.

De gemeente Oude IJsselstreek heeft ervoor gekozen om lichte hulpverlening niet meer te gaan inkopen bij zorgaanbieders, maar om dit zelf te gaan uitvoeren. Dit lijkt een zeer interessante ontwikkeling, ook voor de gemeente Zutphen. Eind 2020 wordt hierover een besluit genomen.

Het College verwacht grote effecten te kunnen behalen door te gaan werken met budgetplafonds. Bij de gemeente Apeldoorn zijn de resultaten hiervan veelbelovend. De zorgaanbieders zullen hierover nog worden geïnformeerd. Een goed contractmanagement in dezen is van groot belang, want het gaat niet alleen om het opleggen van een plafond, maar ook om het afdwingbaar maken van het vormgeven aan een passende vorm van zorg voor kinderen.

Het versterken van de economische en sociaaleconomische kracht van de stad eist ook investeren in de binnenstad, die immers een belangrijke werklocatie is voor de Zutphen. De binnenstad moet mensen blijven aantrekken. Het College is dan ook blij met het initiatiefvoorstel vanuit de raad rondom het versterken van de poorten van de binnenstad. Daartoe bestaan inmiddels allerlei plannen.

GroenLinks verwijst naar de versoberingsmaatregel op het gebied van peuteropvang en vraagt wat de filosofie achter deze bezuiniging is.

Het College geeft aan dat hier geen filosofie achter zit. Het is een bezuiniging die het College niet mooier kan maken, dan deze is. De wijze waarop de gemeente Zutphen peuteropvang aanbiedt, kan naar de mening van het College wel iets worden versoberd, maar het doet pijn dat deze maatregel nodig is. Alle peuters moeten met elkaar kunnen integreren, maar voor taalontwikkeling dient de basis thuis te liggen. Op dit onderwerp is nog wel een slag te maken als het gaat om de samenwerking op het gebied van taalontwikkeling en laaggeletterdheid.

D66 stelt vast dat bestaand beleid wordt versoberd. Bij nieuw beleid voor niet wettelijke taken constateert de fractie dat een coördinator voor het Taalhuis wordt aangetrokken. Het College geeft echter ook aan, dat zij de problemen met de leesvaardigheid méér bij het onderwijs wil neerleggen. Gevraagd wordt hoe een en ander zich tot elkaar verhoudt.

Het College geeft aan, dat als het gaat over leesvaardigheid en dyslexieverklaringen, blijkt dat een vrij hoog percentage kinderen een dyslexieverklaring heeft of krijgt. Er bestaat een gedeeld belang bij zorgaanbieder, onderwijs en ouders om te komen tot een dyslexieverklaring voor een kind. Als die verklaring wordt afgegeven, is de gemeente verantwoordelijk voor de kosten daarvan, terwijl de oorzaak lang niet in alle gevallen is gelegen bij het kind, maar in de manier waarop het onderwijs leesvaardigheid doceert.

De SP geeft aan dat dyslexiebureaus veel geld verdienen aan dyslexieverklaringen. Dit is een breder fenomeen binnen de jeugdhulp. Daarom is het van belang om inzicht te krijgen in de geldstromen binnen de jeugdhulp. Daarom heeft de raad in 2019 besloten contracten stop te zetten of niet te verlengen bij organisaties die weigeren om inzicht te verschaffen in hun inkomsten. Dit inzicht is ook belangrijk bij het instellen van budgetplafonds. De SP vraagt of er al meer inzicht bestaat in de inkomsten en uitgaven binnen het sociaal domein, specifiek voor jeugdhulp, en of er al contracten zijn stopgezet van bedrijven waarvan bekend is dat er geld ‘weglekt’.

Het College geeft aan dat het inzicht er is, maar dit heeft geen aanleiding gegeven om contracten stop te zetten. Op regionaal niveau is goed toezicht ingericht. Binnen de jeugdhulp en bij Wmo-aanbieders zijn er geen calamiteiten ontdekt met partijen waarmee de gemeente Zutphen zaken doet.

De SP vraagt of bekend is welk percentage van het bedrag, dat de gemeente aan deze partijen betaalt, wordt uitgekeerd als winst of wordt weggezet als reserve.

Het College geeft aan dat dit inzicht er is. Bij één partij heeft dit geleid tot nader onderzoek, maar nadere gesprekken hebben uitgewezen, dat ook hier niets aan de hand is.

De SP is blij om te horen. De SP vraagt vervolgens waarom het Rijk de indexatie van de lonen in de jeugdhulp niet vergoedt. Verder vraagt de fractie een toelichting op de besparing, die kan worden behaald door de gemeente Oude IJsselstreek door het zelf in dienst nemen van de lichte hulpverlening.

Het College heeft er - evenals de SP - geen begrip voor dat het Rijk cao-ontwikkelingen niet compenseert. In reactie op de tweede vraag geeft het College aan, dat de gemeente Oude IJsselstreek lichte hulpverlening niet zelf in dienst heeft genomen. Er is een meerjarige subsidierelatie aangegaan met Buurtzorg Jong, die een opdracht heeft gekregen voor het invullen van diverse vormen van lichte hulpverlening. Op dit moment wordt in de gemeente Zutphen gewerkt met indicaties en zorgaanbieders, maar in de gemeente Oude IJsselstreek wordt dit opgepakt middels Buurtzorg Jong. Alleen al het voeren van het gesprek, over dat dit ook anders kan, heeft ertoe geleid dat de betrokken partijen zijn gaan nadenken over een andere aanpak. De huisartsen willen tevens meegaan in deze beweging.

De ChristenUnie vraagt wanneer het werken met budgetplafonds kan ingaan en wat dit gaat opleveren. Spreker refereert aan een recent artikel van de Ombudsvrouw over passend onderwijs. Daarbij ligt volgens de ChristenUnie ook een relatie met jeugdzorg. Gevraagd wordt hier inzicht in te bieden.    

Het College wijst op de afspraak om binnen het sociaal domein regelmatig gesprekken te voeren over de transformatie. De volgende keer zal worden gesproken over de stappen, die worden gezet met het onderwijs. Het zou goed zijn om te spreken over de verantwoordelijkheden binnen het passend onderwijs, zonder dat de gemeente daar een wettelijke taak in heeft. Dit is een ingewikkeld onderwerp.

Het besluit ten aanzien van de budgetplafonds moest op korte termijn worden genomen, omdat dit vòòr 1 oktober kenbaar moest worden gemaakt zodat de zorgorganisaties voldoende tijd hebben om daarop te reageren en te anticiperen. Voor jeugdhulp dient dit per 1 januari 2021 een opbrengst te genereren van ongeveer 1,9 miljoen euro.

De voorzitter dankt wethouder De Jonge en geeft wethouder Werger het woord.

Het College geeft aan, dat binnen de Participatiewet hard wordt gewerkt en wordt getracht om het aantal mensen, dat afhankelijk is van een uitkering, zoveel mogelijk te verlagen en om zoveel mogelijk mensen aan werk of aan een zinvolle dagbesteding te helpen. Dit gebeurt op veel verschillende manieren, maar het is afwachten wat de coronagevolgen zijn. Er wordt getracht om zoveel mogelijk te normaliseren en zelfredzaamheid te stimuleren. Ook wordt maatwerk mogelijk gemaakt om helder te krijgen wat nodig is zodat mensen aan het werk kunnen.

Ondanks het feit dat er wordt bezuinigd, blijft de gemeente kinderen die in armoede opgroeien zo goed mogelijk ondersteunen. Kinderen in armoede moeten ervanuit kunnen gaan dat zij goed kunnen opgroeien en zich ook kunnen ontwikkelen in al hun mogelijkheden.

De schuldhulp wordt herijkt. Het doel is om aan de voorkant preventief bezig te zijn, schotten weg te halen en te kijken naar mogelijkheden om aan de voorkant laagdrempelig zaken mogelijk te maken. Hierover volgt in 2021 een voorstel, uitgaande van een uitgebreide benchmark. De gemeente Zutphen probeert daarin ook trendsetter te zijn.

Het College refereert aan het traject Waardevolwerk. Er blijken schotten te bestaan tussen onder meer de WSW en de Wmo-dagbesteding, terwijl deze schotten, wanneer op persoonsniveau wordt gekeken, er helemaal niet zouden moeten zijn. Met het traject Waardevolwerk wil het College ervoor zorgen dat de schotten voor individuele inwoners worden weggenomen en zij kunnen meedoen naar vermogen, want elke vorm van werk is waardevol en mooi.

Het Taalhuis is gericht op volwassenen. De uitvoering van de Wet Inburgering komt weer naar de gemeenten toe. De voorbereidingen hiervoor zijn in volle gang, ook in samenwerking met het COA. Het doel is om dichtbij, laagdrempelig en in de eigen gemeente zoveel mogelijk te faciliteren. Het Taalhuis vervult daarin een belangrijke functie.

De gemeente wil wel graag zien wat het Taalhuis bereikt. Eén van de manieren is taal leren op de werkvloer. Het College komt hierop terug zodra er meer bekend is.

De PvdA vraagt of nu al effecten zichtbaar zijn als gevolg van de coronacrisis, bijvoorbeeld in oplopende werkloosheid.

Het College antwoordt dat dit tot nu toe meevalt. De gemeente is hier, samen met Factor Werk, wel op voorbereid, voor het geval er een grote hausse volgt.

D66 stelt vast dat het Taalhuis onder ‘niet-wettelijke taken en nieuw beleid’ staat genoemd, terwijl inburgering wel een wettelijke taak voor de gemeenten wordt. De vraag is hoe een en ander moet worden bezien in relatie tot de financiën. Spreker vraagt zich af of het Taalhuis misschien op het verkeerde lijstje staat.

Het College licht toe, dat het Taalhuis voorheen onder cultuur viel. Binnen het Taalhuis kan heel goed de combinatie worden gelegd tussen werken en de taal leren; daarom wordt het programma ook op de werkvloer aangeboden en wordt onderzocht of dit als onderdeel van de Wet Inburgering kan worden opgenomen. Zodoende kunnen zaken zo effectief mogelijk worden ingezet en mensen zo goed mogelijk worden ondersteund.

Het Taalhuis is geen wettelijke taak. Het Taalhuis is ook niet uitsluitend bedoeld voor mensen, die moeten inburgeren. Veel mensen kunnen laagdrempelig gebruik maken van het Taalhuis. Het zou jammer zijn om een dergelijke faciliteit weg te nemen.

De SP constateert dat het College de schuldhulp wil herijken en het aantal trajecten van beschermingsbewindvoering met dertig procent wil verlagen. Dit is op zich een goed streven. De SP vraagt of deze herijking niet het juiste moment is om schulddienstverlening aan te wijzen als economische activiteit van algemeen belang, zodat mensen, die normaal een beroep zouden doen op de bijzondere bijstand, vanuit de gemeente kunnen worden geholpen bij beschermingsbewind. Dit levert mogelijk een forse besparing op.

Het College geeft aan. dat daarmee vooruit zou worden gelopen op beleid, maar het College heeft de motie uit 2011 nog steeds in het achterhoofd. Er wordt juist aan gewerkt om veel laagdrempeliger afspraken te maken over beschermingsbewind. Het College stelt de SP voor te wachten tot het beleid er in volle omvang ligt. Dan kan de raad bezien hoe dit alles wordt vormgegeven.

De voorzitter dankt wethouder Werger en geeft het woord aan wethouder Ten Broeke.

Het College geeft aan de dure, individuele geïndiceerde zorg te willen afbouwen. Daar is al vaak over gesproken sinds het verschijnen van het Berenschotrapport. Dit kan op veel verschillende manieren, maar voorwaarde hiervoor is dat de sociale basis wordt versterkt en ook hier wordt reeds aan gewerkt. Het organiseren van algemene voorzieningen is cruciaal. Er is een afwegingskader in de maak met criteria. Dit om ervoor te zorgen dat de voorzieningen zo laagdrempelig en licht mogelijk zijn, want alleen dan blijft er voldoende geld over voor geïndiceerde zorg, die niet vervangbaar is. Het College verwacht reeds in 2021 resultaten hiervan te zien.

Voor de nieuwe Cultuurnota zullen binnenkort de uitgangspunten met de raad worden besproken. Het maken van nieuw cultuurbeleid behoort een feest te zijn, maar extra geld is voor cultuur niet beschikbaar. Er zijn zelfs voorstellen voor besparingen op subsidies aan basisinstellingen, als onderdeel van Spoor 2. Over de inhoud van de nota wordt op een later moment gesproken.

Een van de speerpunten van het huidige beleid op het gebied van erfgoed is het vergroten van de toegankelijkheid. In dit kader lopen meerdere projecten en zullen ook projecten starten. Onder meer de Bourgognetoren zal worden opengesteld voor publiek.

Begin 2019 heeft de raad de gemeentelijke woonvisie behandeld. Aan beleid ontbreekt het dus niet maar er dient rekening te worden gehouden met allerlei ontwikkelingen op het gebied van wonen, zoals het groeiende woningtekort en verhuisbewegingen. Hier zal het gesprek over worden aangegaan.  

De VVD vraagt aan welke termijn het College denkt, als het gaat over het gesprek over het onderwerp wonen.

Het College denkt aan een Forumspecial over wonen, eind 2020, maar ook in de context van andere programma’s zal over woningbouw en het vestigingsklimaat moeten worden nagedacht.

D66 geeft aan dat het College dit voorjaar heeft aangegeven dat er een Forumspecial volgt over de woningbehoefte in relatie tot het woningaanbod in Zutphen. De vraag is of het College ook denkt aan maatregelen om bij toewijzing van nieuwe woningen voorrang te geven aan Zutphenaren.

Het College geeft aan daarover te denken, maar alle onderwerpen dienen in samenhang te worden bezien.

D66 vraagt of het College de Cultuurnota en de besparingsopdracht op die portefeuille heeft bekeken in relatie tot corona. Het lijkt D66 voor de basisinstellingen ondoenlijk om hen midden in de coronacrisis om een besparing te vragen.

D66 geeft voorts aan, dat het College spreekt over erfgoed en toegankelijkheid. De vraag is of het uitbreiden van erfgoed ook een doelstelling van het College is.

Het College geeft aan, dat er bestaand erfgoedbeleid is, maar uiteraard kunnen ambities bespreekbaar worden gemaakt.

De voorgestelde besparingen op basisinstellingen zijn opgenomen in de meerjarenbegroting en eveneens in de Cultuurnota, die een looptijd van vier jaar heeft. Er is gekeken naar de effecten van corona op de instellingen. In het kader van corona bestaan er voor instellingen steunmaatregelen. Dus deze instellingen zijn niet uitsluitend afhankelijk van de gemeentelijke subsidie.

D66 verwacht dat het effect van corona ook in het meerjarenbeleid aanwezig blijft.

Het College zegt dat de komende tijd met name zal moeten worden gesproken over wat er van de instellingen wordt gevraagd. Dat hangt samen met de gemeentelijke subsidie.

GroenLinks geeft aan, dat vanuit de raad de wens bestaat om te komen tot een atelierbeleid. Spreker vraagt of dit aspect in de nieuwe Cultuurnota aan de orde komt.

Het College antwoordt dat dit wel de bedoeling is.

De PvdA vraagt of PlusOV extra kosten of lasten heeft in verband met corona. Het eigen vermogen van PlusOV loopt namelijk terug.

Het College geeft aan dat recent met PlusOv is gesproken over de stand van zaken. Er zijn enige coronaeffecten, maar er is geen sprake van overschrijdingen. Over enige tijd komt hierover meer informatie naar de raad.

De ChristenUnie geeft aan dat de burgemeester van Amsterdam zorgen heeft uitgesproken over de gevolgen van corona en de faillissementen in de horeca. Haar zorg is dat vastgoed in de binnenstad zou worden opgekocht door beleggers met een criminele achtergrond. De fractie vraagt of die zorg in de gemeente Zutphen ook bestaat.

Burgemeester Vermeulen wijst op het Bibob-beleid van de gemeente Zutphen. Dit houdt in dat nieuwe spelers op de markt aan een toets worden onderworpen.

De burgemeester wijst vervolgens op het belang van investeren in samenwerking. De gemeente Zutphen vervult een belangrijke positie in de CleanTech regio. Binnenkort komt de Commissaris van de Koning naar Zutphen en zal hij op de hoogte worden gesteld van alle problemen en verwachtingen in de samenwerking met de provincie.

Wat betreft toezicht en handhaving, zijn de prioriteiten gewijzigd vanwege corona. Het handhaven van de coronamaatregelen blijft hoofdprioriteit.

Er is sprake van een bescheiden bezuiniging op communicatie. Er gebeurt steeds meer online.

Wanneer het gaat over veiligheid gaat het ook vaak over zorg. De burgemeester verwijst naar de problematiek rond verwarde personen en met personen die overlast veroorzaken. Er wordt veel samengewerkt in het Veiligheidshuis, waar de burgemeester voorzitter van is geworden.

Verder wordt ingezet op bewustwording van ondermijning. Op scholen loopt hiertoe een programma.

Het CDA wijst op het voornemen om te stoppen met de noodopvangregeling voor uitgeprocedeerde asielzoekers en vraagt of dit een wettelijke taak is voor de gemeente.

Burgemeester Vermeulen geeft aan dat dit geen wettelijke taak is voor Zutphen. Dit is een wettelijke taak voor de grote gemeenten.

De SP vraagt zich af wat de gevolgen zijn als de budget voor communicatie wordt gehalveerd of helemaal wordt wegbezuinigd. De SP wil weten waar het geld op dit moment aan wordt besteed.

Burgemeester Vermeulen lijkt wegbezuinigen van het communicatiebudget geen goed idee. Communicatie is enorm belangrijk om de samenleving te bereiken en voorlichting te geven. De burgemeester verwijst de SP voor de technische details naar het Forum van volgende week.

De voorzitter bedankt de burgemeester en vraagt wethouder Matser de afsluitende presentatie vanuit het College te verzorgen.

Het College geeft aan dat afgelopen maandag uitgebreid is gesproken is over duurzaamheid. De driehoek sociaal , duurzaamheid en economie wordt op veel fronten gepromoot, waarbij ‘lokaal’ het sleutelwoord is. Met hernieuwbare energie zijn er kansen om de lokale economie te versterken en voor een schonere leefomgeving te zorgen. Dit wordt nader besproken in een afzonderlijk Forum.

In de maatregelen Spoor 2 wordt bezuinigd op parkeren. De gemeente Zutphen heeft een mobiliteitsvisie, maar heeft eigenlijk geen geld voor de uitvoering hiervan. Het uitvoeringsplan wordt wel opgesteld, maar komt op de plank te liggen en zodra zich mogelijkheden voordoen voor cofinanciering, dan komt het College hierop terug.

Het verhogen van de parkeertarieven is een mogelijkheid om de inkomsten te verhogen. De parkeertarieven in Zutphen liggen nu op het regionaal gemiddelde.

GroenLinks constateert dat er bezuinigingsvoorstellen liggen in relatie tot het uitvoeringsbudget duurzaamheid. Dit roept verbazing op bij de fractie. In het voorstel wordt de voorkeur uitgesproken om te besparen op beleidscapaciteit. GroenLinks vraagt dit nader toe te lichten.

Het College geeft aan, dat er niet te veel beleidscapaciteit is, maar versoberen betekent dat op alle budgetten moet worden bespaard en dat geldt dus ook voor de portefeuille duurzaamheid. Dat heeft geleid tot deze afweging, maar het is aan de raad hierover te besluiten.

De PvdA constateert dat het niet inzetten van verenigingen voor het ophalen van oud papier een besparing oplevert van € 35.000,= De vraag is wat de impact hiervan kan zijn, met name voor de kleine verenigingen

Het College geeft aan, dat dit onderwerp later in de presentatie aan de orde komt.

Het Collegetoont vervolgens middels de presentatie de bezuinigingen via de vier sporen. Kijkend naar de totalen van de voorstellen in Spoor 2 lopen de bedragen op van 2,8 naar 3,7 miljoen euro. Dit wordt met name bereikt door het verhogen van de inkomsten. De lastenverhoging op enkele punten acht het College realistisch omdat deze kosten in Zutphen lager zijn dan gemiddeld. Daarnaast is een aantal voorzieningen versoberd.

Op de afvalstoffenverwerking wordt een correctie voorgesteld van € 35.000,= door verenigingen geen oud papier meer op te laten halen. Met deze verenigingen wordt gesproken over een andere wijze van inkomsten genereren. Het is aan de raad om te oordelen of bepaalde verenigingen hierdoor te hard worden getroffen.

Niet alle voorstellen zijn overgenomen in voorliggende begroting. Er wordt getracht het voorveld in het sociaal domein zoveel mogelijk te ontzien en daarin te blijven investeren. De bezuinigingen zullen met name in de zwaardere zorg plaatsvinden. Daarnaast wordt geprobeerd de economie overeind te houden.

Het College heeft de dilemma’s op verzoek van de raad opgesteld. Het College hoopt hiermee een leidraad te hebben opgesteld, die gaat helpen bij het debat, dat nog gevoerd gaat worden.
Er komt steeds beter zicht op de boekhouding, waardoor het College steeds beter in staat wordt gesteld, de dilemma’s aan de raad voor te leggen.

De septembercirculaire is vandaag beschikbaar gekomen. Het vergt een forse rekenexercitie om te berekenen wat dit precies voor de gemeente Zutphen betekent. Er komt geen structurele ruimte vanuit het Rijk voor Zutphen, maar wel incidentele ruimte. De opschalingskorting is in 2020/2021 bevroren, maar zal later worden ingehaald.

Via de septembercirculaire krijgt Zutphen in 2020 4,5 miljoen euro incidenteel. In de algemene pot wordt 2,2 miljoen euro gestort en in de corona-pot 2,3 miljoen euro. Zonder rekening te houden met het gestelde in de septembercirculaire zou Zutphen circa één miljoen euro tekort komen.

Op 5 oktober worden de effecten van de septembercirculaire nader besproken in het kader van de agendering van de Burap.

De effecten van de septembercirculaire op de begroting zijn niet heel groot. De inschatting van de VNG is, dat de gemeenten in 2022 op jeugdhulp in totaal tussen één en anderhalf miljard euro structureel tekortkomen. De minister heeft voor 2022 een bedrag van 300 miljoen euro beschikbaar gesteld. Meerjarig gezien, is er dus geen sprake van verbetering.

Geconcludeerd kan worden dat de begroting sluitend is. Het dekkingstekort van drie miljoen euro wordt voor 2/3 deel opgevangen door lastenverzwaring en voor 1/3 deel via versobering. Hier liggen pijnlijke keuzes onder en dit is tegen de wens van het College, maar het College ziet geen andere mogelijkheid om aan de kaders van de raad te kunnen voldoen. Naast versoberen en bezuinigen blijft het College inzetten op samenwerken en investeren. De septembercirculaire is interessant, maar levert de gemeente structureel niets op.

De ChristenUnie vraagt wat het inhalen van de opschalingskorting op een later moment betekent.

Het College geeft aan, dat de opschalingskorting in vier jaar tijd oploopt tot één miljard euro. Dit zullen de gemeenten in 2023 en 2024 voor hun kiezen gaan krijgen. In voorliggende begroting is dit reeds verwerkt. Er komt mogelijk nog wel een correctie op de septembercirculaire voor de jaren 2023 en 2024.

Het CDA dankt voor de gepresenteerde dilemma’s. De raad heeft daardoor wat te kiezen.

Het CDA vraagt vervolgens wat de forensenbelasting behelst.

Het College antwoordt dat dit een belasting is op vakantiehuisjes, die niet onder de OZB vallen. Dit is iets anders dan toeristenbelasting.

GroenLinks stelt dat in feite geen sprake is van dilemma’s, maar van keuzes van het College, waar de raad “Ja” of “Nee” tegen kan zeggen. Bij de begrotingsbehandeling kijkt de raad echter naar de verschillende richtingen en kijkt over de volle breedte naar de mogelijkheden.

Het College stelt dat een dilemmanotitie is beloofd en geleverd. Het is aan de raad hoe daarmee wordt omgegaan. Als de raad een andere werkwijze verkiest, dan kan zij daarover met de griffier in gesprek. Het leek het Colleges echter goed om de keuzes of dilemma’s voor te leggen. Het College wil de raad daarmee niet voorschrijven of voorrekenen wat wel of niet kan, maar wil de raad faciliteren.

De Stadspartij stelt dat in 2022 de individuele bijdrage voor jeugdzorg vanuit het Rijk vervalt. De VNG heeft sterk gelobbyd om die bijdrage tot en met 2021 wél te krijgen. De fractie vraagt of er voor de periode daarna ook nog wordt gelobbyd, samen met de VNG.

Het College geeft aan dat de VNG zich uiteraard inzet voor verhoging van het jeugdzorgbudget. De minister heeft voor 2020 een bedrag van 300 miljoen euro toegezegd, maar er is becijferd dat het tekort één tot anderhalf miljard euro bedraagt. De minister stelt dat voor het resterende bedrag met het volgende Kabinet naar een oplossing moet worden gezocht. Voor de onderhandelingen zal dus op een nieuw Kabinet moeten worden gewacht.

De SP bedankt het College voor het overzichtelijke geheel en geeft aan dat de dilemma’s inzicht geven in de worsteling van het College.

De SP wijst op lastenverhoging 62, waarin wordt gewezen op de mogelijkheid om het gebruikersdeel van de OZB af te schaffen en onder te brengen bij het eigenaarsdeel. Het College stelt echter voor dit niet te doen, terwijl dit veel geld op kan leveren. Spreker vraagt dit toe te lichten.

Het College ziet af van lastenverhoging 64 (rioolbelasting) met als argument dat dit tot ongewenste effecten kan leiden bij belanghebbenden. De vraag is over welke effecten het dan gaat, wie deze belanghebbenden zijn en waarom deze effecten voor de belanghebbenden zwaarder wegen dan voor de gemeente of de gemeenschap.

Het College geeft aan, dat kijkend naar het bedrag onder post 62, een besparing wordt gerealiseerd op het tribuut, omdat er minder rekeningen hoeven te worden verstuurd. Van het onderbrengen van het gebruikersdeel van de OZB bij het eigenaarsdeel zullen de meeste inwoners niet zoveel merken, behalve wanneer iemand eigenaar is van een woning, die hij verhuurt en het gebruikersdeel niet kan doorrekenen aan de huurder. Dit speelt met name bij woningcorporaties. Twee jaar geleden hebben woningcorporaties aangegeven dat dit effect heeft op hun vermogen om te investeren. Om die reden heeft de gemeente er toen van af gezien en stelt het College nu ook voor hiervan af te zien.

De SP vraagt waarom het College het belang van woningcorporaties zwaarder laat wegen dan het gemeentelijk belang. Met het bedrag dat deze keuze zou opleveren, kunnen de bezuinigingen op de kinderopvang en de verenigingen worden geschrapt.

Het College ziet dit anders. De middelen waaruit de woningcorporaties kunnen putten, zijn aan het verdampen en daar zal de gemeente ook last van krijgen. Het College heeft de afweging gemaakt om voor te stellen dit nièt over te nemen. Het gesprek met de raad zal hierover nog worden gevoerd.

De SP zou dit punt graag aan de lijst van dilemma’s willen toevoegen. De fractie is van mening dat er een significante bijdrage van de corporaties mag worden verwacht, gezien de grootte van de bezuinigingsoperatie.

GroenLinks wijst op het dilemma van het College, welke aanvragen voor nieuw beleid zij al dan niet wil honoreren. Het College presenteert nu vijf gehonoreerde aanvragen, die GroenLinks overigens toejuicht. Waar het hierbij echter om gaat, is dat slechts vijf van de tachtig aanvragen zijn geaccepteerd. Het lijkt erop alsof de raad wordt gevraagd deze vijf te accepteren òf helemaal niets te doen. Dat mag – aldus GroenLinks - niet het karakter van een dilemmanotitie zijn. Het is belangrijk om de afwegingen achter de keuzes van het College te kennen, waarna de raad zelf beslissingen kan nemen.

Het College geeft aan geen tachtig aanvragen te hebben ontvangen. Er is uitgegaan van een beleidsarme begroting, zoals in juni met de raad is besproken.

De voorzitter geeft aan dat deze vergadering het begin is van een reeks vergaderingen op weg naar de raadsvergadering op 9 november 2020. Tijdens deze vergadering zal de raad besluiten over de Programmabegroting 2021-2024.

De voorzitter dankt ieder voor diens aanwezigheid en inbreng. De voorzitter sluit de bijeenkomst om 21.15 uur.

Advies

Onvoldoende besproken. Nogmaals in oordeelsvormende forumvergadering bespreken

Agenda's 24-09-2020

Behandeld in